თბილისი (GBC) - ირანის მოკლული უზენაესი ლიდერის, ალი ხამენეის ვაჟი, მოჯთაბა ხამენეი ცოცხალია და მიიჩნევა მამის მემკვიდრეობის მთავარ კანდიდატად - განუცხადა ოთხშაბათს Reuters-ს ორმა ირანულმა წყარომ.

Reuters-ის ცნობით, იმ დროს, როდესაც თეირანში ახალი აფეთქებების ხმა ისმოდა, ოთხშაბათს გვიან ქუჩებში გლოვის მონაწილეთა უზარმაზარ ნაკადს ელოდნენ 86 წლის ხამენეის პატივსაცემად, რომელიც ისრაელის ძალებმა საჰაერო დარტყმით მოკლეს. ეს ქვეყნის უმაღლესი მმართველის საჰაერო იერიშით მკვლელობის პირველი შემთხვევაა. შეერთებულმა შტატებმა და ისრაელმა ოთხშაბათს განაგრძეს ირანზე სადღეღამისო იერიშები კამპანიის ფარგლებში, რომელიც, აშშ-ის მთავარი სარდლის თქმით, „სამოქმედო გეგმას უსწრებს“.

თუმცა, გლობალურ ბაზრებზე ფასების ვარდნა აზიაში ნამდვილ კრახში გადაიზარდა, მათ შორის სეულში დაფიქსირდა რეკორდული ვარდნა. ინვესტორები არ დაარწმუნა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის დაპირებამ, რომ ის სწრაფად გახსნიდა მსოფლიოს უმნიშვნელოვანეს სანაოსნო დერეფანს და განბლოკავდა ახლო აღმოსავლეთის ნავთობისა და გაზის მიწოდებას.

ორი ირანული წყარო, რომლებმაც ვინაობის გამჟღავნება არ ისურვეს, Reuters-თან აცხადებს, რომ 56 წლის მოჯთაბა თეირანში არ იმყოფებოდა იმ დარტყმის დროს, რომელმაც გაანადგურა ლიდერის რეზიდენცია. იერიშის შედეგად დაიღუპნენ ხამენეის მეუღლე, მისი კიდევ ერთი ვაჟი და რამდენიმე მაღალი რანგის სამხედრო და პოლიტიკური ფიგურა. ირანის მხარემ განაცხადა, რომ „ექსპერტთა საბჭო“, რომელიც ირჩევს ახალ ლიდერს, გადაწყვეტილებას მალე გამოაცხადებს - ეს მხოლოდ მეორე შემთხვევაა 1979 წელს ისლამური რესპუბლიკის დაარსების შემდეგ.

„უზენაესი ლიდერი უახლოეს პერიოდში გამოვლინდება, ჩვენ დასკვნამდე ახლოს ვართ. თუმცა, ქვეყანაში საომარი მდგომარეობაა“, - განაცხადა სახელმწიფო ტელევიზიას საბჭოს წევრმა, აიათოლა აჰმად ხათამმა. მან აღნიშნა, რომ კანდიდატები უკვე იდენტიფიცირებულია, თუმცა სახელები არ დაუკონკრეტებია.

ისრაელმა განაცხადა, რომ ნებისმიერ არჩეულ პირზე ინადირებს. „ირანული ტერორისტული რეჟიმის მიერ დანიშნული ყოველი ლიდერი, რომელიც გააგრძელებს ისრაელის განადგურების, აშშ-ის, თავისუფალი სამყაროსა და რეგიონის ქვეყნების მუქარის გეგმას - იქნება ლიკვიდაციის ცალსახა სამიზნე. მნიშვნელობა არ აქვს მის სახელს ან იმ ადგილს, სადაც ის დაიმალება“, - განაცხადა თავდაცვის მინისტრმა ისრაელ კაცმა.

ისრაელის ცნობით, მათმა ძალებმა ირანის მასშტაბით სამიზნეებს მეხუთე დღეა დაარტყეს. ისრაელის F-35 გამანადგურებელმა თეირანის თავზე ჩამოაგდო ირანული Yak-130, რაც, სავარაუდოდ, პირველი შემთხვევაა, როდესაც ახალი თაობის F-35-მა საბრძოლო პირობებში პილოტირებული თვითმფრინავი გაანადგურა.

ხამენეის ცხედარს სალოცავ დარბაზში დაასვენებენ

მგლოვიარეებს საშუალება ექნებათ ოთხშაბათს საღამოდან პატივი მიაგონ გარდაცვლილი ლიდერის ცხედარს, რომელიც თეირანის იმამ ხომეინის სახელობის ვრცელ სალოცავ დარბაზში იქნება დასვენებული.

ხომეინის შვილიშვილი ჰასანი ასევე განიხილება უზენაესი ლიდერის პოტენციურ კანდიდატად; ის წარმოადგენს ხელმძღვანელობის შედარებით რეფორმისტულ ფრთას, რომელიც ხამენეის მმართველობისას რეპრესირებული იყო. თუმცა, გამოკვეთილი ფავორიტი მოჯთაბაა, რომელმაც მამის მფარველობით დიდი გავლენა მოიპოვა უსაფრთხოების ძალებსა და იმ უზარმაზარ ბიზნეს-იმპერიაზე, რომელსაც ისინი აკონტროლებენ. მისი არჩევა იქნება ნიშანი იმისა, რომ „რადიკალები“ კვლავ მყარად ფლობენ ძალაუფლებას.

Reuters წერს, რომ ზოგიერთმა ირანელმა ღიად იზეიმა ხამენეის სიკვდილი, რომლის უსაფრთხოების ძალებმა სულ რამდენიმე კვირის წინ ათასობით ანტისამთავრობო დემონსტრანტი დახოცეს რევოლუციის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური შიდა არეულობის დროს. თუმცა, ხელისუფლების მიმართ განრისხებული მოქალაქეები ამბობენ, რომ სანამ ბომბები ცვივა, პროტესტის ნიშნები ნაკლებად იქნება.

„თავის დასაცავად წასასვლელი არსად გვაქვს, როგორ უნდა გავაპროტესტოთ?“ - განაცხადა 45 წლის ფარაჰმა თეირანიდან. „რევოლუციის გუშაგები და "ბასიჯის" დაჯგუფებები ყველგან არიან. ისინი დაგვხოცავენ. მძულს ეს რეჟიმი, მაგრამ პირველ რიგში ჩემი ორი შვილის უსაფრთხოებაზე უნდა ვიფიქრო“.

მიუხედავად აშშ-ის თავდაპირველი იმედისა თეირანის სასულიერო ხელმძღვანელობის სწრაფი დამხობის შესახებ, ირანმა განაგრძო საპასუხო დარტყმები ისრაელისა და არაბული ქვეყნების წინააღმდეგ, რომლებიც აშშ-ის ბაზებს მასპინძლობენ. ადმირალმა ბრედ კუპერმა განაცხადა, რომ 50,000 სამხედრო, 200 თვითმფრინავი და ორი ავიამზიდი ჩართულია უწყვეტ დარტყმებში „ზღვის ფსკერიდან კოსმოსამდე“.

„ვესვრით იმას, რასაც ჩვენთვის სროლა შეუძლია“

ირანის საჰაერო თავდაცვა ძლიერ დაზიანებულია, ფლოტს აღარ ჰყავს მოქმედი ხომალდები მას შემდეგ, რაც 17 მათგანი ჩაიძირა, და 2,000-ზე მეტი სამიზნე განადგურებულია - განაცხადა კუპერმა. „ჩვენ ფოკუსირებული ვართ იმ ობიექტების განადგურებაზე, რომლებსაც შეუძლიათ ჩვენთვის სროლა“.

ნავთობის ფასები ოთხშაბათს კვლავ გაიზარდა, რადგან თეირანმა შეუტია გემებსა და ენერგეტიკულ ობიექტებს, ჩაკეტა ნავიგაცია ჰორმუზის სრუტეში, სადაც მსოფლიო ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) ერთი მეხუთედი გადის. ყურეში ათობით გემი გაჩერდა. კატარმა, LNG-ის ერთ-ერთმა მთავარმა მწარმოებელმა, შეაჩერა წარმოება, ხოლო ერაყმა შეამცირა ნავთობის მოპოვება.

ტრამპმა აღნიშნა, რომ აუცილებლობის შემთხვევაში აშშ-ის ფლოტი დაიწყებს ტანკერების ესკორტირებას, თუმცა ანალიტიკოსები ეჭვობენ, იქნება თუ არა ეს საკმარისი ფასების ზრდის შესაჩერებლად. ტრამპი პოლიტიკური დარტყმის წინაშე დგას, თუ ენერგიის მაღალი ფასები შენარჩუნდება ნოემბრის კონგრესის შუალედური არჩევნების წინ.