ირანი სპარსეთის ყურის ენერგეტიკულ ობიექტებს არტყამს, რაც ომის ესკალაცი...
მას შემდეგ, რაც ოთხშაბათს
ისრაელმა დაარტყა
„სამხრეთ პარსის“ (South Pars)
გაზის საბადოს ირანულ
ნაწილს, რომელსაც ირანი
კატართან იყოფს, ირანმა
საპასუხო იერიში მიიტანა
კატარის „რას ლაფანის“ (Ras
Laffan) ინდუსტრიულ ზონაზე.
ოფიციალური პირების
განცხადებით, მსოფლიოს
უმსხვილეს თხევადი
ბუნებრივი აირის (LNG)
ობიექტს „მნიშვნელოვანი
ზიანი“ მიადგა. ამ
თავდასხმებმა ნავთობის
მსოფლიო ფასები მკვეთრად
გაზარდა და ვაშინგტონში
საგანგებო ზომების მიღება
გამოიწვია.Washington Post წერს.
პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი
დაიმუქრა ირანის „სამხრეთ
პარსის“ გაზის საბადოების
„სრული განადგურებით“, თუ
ირანი კატარზე თავდასხმას
გაიმეორებდა. ამავდროულად,
ხაზინის მდივანმა
განაცხადა, რომ აშშ
განიხილავს სანქციების
მოხსნას მილიონობით ბარელ
ირანულ
ნავთობზე.„ენერგეტიკული
ომი კონფლიქტის პირველივე
დღიდან გამოიყენება“, -
განაცხადა ანა ჯეიკობსმა,
ვაშინგტონის არაბული
ყურის ქვეყნების
ინსტიტუტის მკვლევარმა.
მისი თქმით, ეს ყველაზე
მეტად აზარალებს იმ
ქვეყნებს, რომლებიც
ჰორმუზის სრუტეზე არიან
დამოკიდებულნი. ირანის
თავდასხმებმა კვირების
განმავლობაში თითქმის
სრულად ჩაკეტა ეს ვიწრო
არხი, რომელზეც მსოფლიო
ნავთობის მიწოდების ერთი
მეხუთედი მოდის.ირანის ომი
„ამჟამად ესკალაციის
ფაზაშია... ეს კოშმარული
სცენარია“, - დასძინა მან.
დარტყმა განსაკუთრებით
მძიმეა კატარისთვის -
3-მილიონიანი ქვეყნისთვის,
რომელიც ბოლო წლებში
ფრთხილად აბალანსებდა
ურთიერთობებს აშშ-სა და
ირანთან და აქტიურად
ცდილობდა კონფლიქტის
თავიდან აცილებას.„ეს არის
ის, რის შესახებაც
არაერთხელ
ვაფრთხილებდით“, -
განაცხადა ემირატელმა
ბიზნესმენმა ომარ ალ
ბუსაიდიმ. „ორივე მხარე
ცდილობს მეორე მხარის
დანებებას ეკონომიკის
სასიცოცხლო ძარღვებზე
დარტყმით. ისინი არტყამენ
იქ, სადაც ყველაზე მეტად
მტკივნეულია... და ამით
აშშ-ის ინტერესებიც
ზიანდება“.თავდაცვის
მდივანმა პიტ ჰეგსეტმა
უარი თქვა Washington Post-თან
პროგნოზზე, თუ რამდენ ხანს
გაგრძელდება კონფლიქტი.
ხუთშაბათს გამართულ
ბრიფინგზე აღნიშნა, რომ
მხოლოდ ტრამპი გადაწყვეტს,
როდის დასრულდება
იგი.ხუთშაბათს თეთრ სახლში
იაპონიის პრემიერ-მინისტრ
სანაე ტაკაიჩისთან
შეხვედრისას, ტრამპმა
განაცხადა, რომ კონფლიქტის
შემდგომ ინტენსიფიკაციას
არ აპირებს აშშ-ის
სახმელეთო ჯარების
ჩართვით. „ჩვენ არცერთ
ქვეითს არ ვაგზავნით“
ირანში, - უთხრა მან
ჟურნალისტებს. თუმცა იქვე
დასძინა: „მაშინაც კი, რომ
ვაპირებდე, ნამდვილად არ
გეტყოდით“.ტრამპი, როგორც
ჩანს, გულისხმობდა კუნძულ
ხარკს - ირანის ნავთობის
ექსპორტის მთავარ ჰაბს,
როდესაც დაიმუქრა: „ჩვენ
შეგვიძლია ეს კუნძული
ნებისმიერ დროს
გავანადგუროთ. მე მას
ვუწოდებ პატარა კუნძულს,
რომელიც იქ სრულიად
დაუცველად ზის“.Washington Post წერს,
სანამ ბოლო თავდასხმებმა
ბაზრები შეარყია და Brent-ის
მარკის ნავთობის ფასი
ხუთშაბათს ბარელზე 119
დოლარამდე ავიდა
(მოგვიანებით 108 დოლარამდე
დაიწია), ხაზინის მდივანმა
სკოტ ბესენტმა განაცხადა,
რომ ადმინისტრაციამ
შესაძლოა მოხსნას
შეზღუდვები დაახლოებით 140
მილიონ ბარელ ირანულ
ნავთობზე, რომელიც უკვე
დატვირთულია ტანკერებზე.
ეს ხდება ერთი კვირის
შემდეგ მას შემდეგ, რაც
სანქციები მოეხსნა
ტანკერებში უკვე არსებულ
რუსულ
ნავთობს.ადმინისტრაციის
განმარტებით, ეს ნაბიჯი
უბრალოდ გადაამისამართებს
იმ ნედლ ნავთობს, რომელსაც
ირანი ისედაც ყიდდა
ჩინეთზე ფასდაკლებით, და
საშუალებას მისცემს მას
საბაზრო ფასით მიეწოდოს
აზიის სხვა ქვეყნებს.
თუმცა, ანალიტიკოსები
თანხმდებიან, რომ
სანქციების მოხსნა ირანს
ომის დროს ფინანსურ
სტიმულს მისცემს.„ორი
ქვეყანა, რომელთა
დასანქცირებაზეც წლები
დავხარჯეთ, ახლა იმ
კონფლიქტის პირდაპირი
ბენეფიციარები ხდებიან,
რომელიც თავად აშშ-მა
დაიწყო“, - განაცხადა ბრეტ
ერიკსონმა, Obsidian Risk Advisors-ის
მმართველმა დირექტორმა.
„აშშ წლების განმავლობაში
აშენებდა სანქციების
არქიტექტურას რუსეთისა და
ირანის შესაზღუდად,
კონფლიქტის დაწყებიდან
სამ კვირაში კი ამ
ყველაფერს ნაფოტებად
ვაქცევთ. ეს არ არის
მოკლევადიანი
კორექტირება, ეს სრული
სტრატეგიული
კოლაფსია“.მიუხედავად
იმისა, რომ ბოლო დღეების
თავდასხმები
ენერგოინფრასტრუქტურაზე
სერიოზული ესკალაციაა,
ანალიტიკოსების თქმით, ეს
მხოლოდ მცირე ნაწილია იმ
ზიანისა, რაც მხარეებს
შეუძლიათ ერთმანეთს
მიაყენონ. ზოგიერთი
მკვლევარი ვარაუდობს, რომ
თუ თავდასხმები ნავთობისა
და გაზის საბადოებზე,
ტერმინალებსა და
გადამამუშავებელ
ქარხნებზე გაგრძელდება,
ნავთობის ფასი შესაძლოა 150
დოლარამდე
გაიზარდოს.„ვითარება
მწვავდება, მაგრამ
ესკალაცია კიდევ უფრო
სწრაფად შეიძლება მოხდეს“,
- ამბობს ენდრიუ ლებერი Carnegie
Endowment-დან. „ირანი ჯერ კიდევ
აკონტროლებს თავის ტემპს“.
მისი თქმით, თავდასხმებმა
კატარში და მანამდე საუდის
არაბეთში ნათელი გახადა
ირანის რეჟიმის სამხედრო
შესაძლებლობები.ირანულმა
დრონებმა ბოლო დღეებში
დაარტყეს ორ
გადამამუშავებელ ქარხანას
ქუვეითში და ერთს საუდის
არაბეთში. ირანმა ასევე
შეუტია საუდის არაბეთის
პორტ იანბუს წითელ ზღვაზე,
საიდანაც სამეფოს
ნავთობის ექსპორტი
გაჰქონდა ჰორმუზის
სრუტისთვის გვერდის ავლის
მიზნით. ირანმა გაუძლო
აშშ-ისა და ისრაელის 15,000-ზე
მეტ დარტყმას ბოლო სამი
კვირის განმავლობაში,
თუმცა პენტაგონში
გენერალმა დენ ქეინმა
აღიარა, რომ ირანს კვლავ
შეუძლია საფრთხე შეუქმნას
რეგიონული პარტნიორების
ნავთობის
ინფრასტრუქტურას.ყურის
ქვეყნებისა და მსოფლიო
ლიდერებმა
დეესკალაციისკენ მოუწოდეს
მხარეებს. ხუთშაბათს
რეგიონის 12 ქვეყნის
წარმომადგენელმა ერთობლივ
განცხადებაში დაგმო
ირანის „განზრახ
თავდასხმები“ სამოქალაქო
ობიექტებზე, ნავთობის
ობიექტებზე, აეროპორტებსა
და დიპლომატიურ შენობებზე.
ბრიტანეთის, საფრანგეთის,
გერმანიის, იტალიის,
ნიდერლანდებისა და
იაპონიის ლიდერებმა
მოითხოვეს სამოქალაქო
ინფრასტრუქტურაზე
თავდასხმების
დაუყოვნებლივი შეწყვეტა
(მორატორიუმი).ევროკავშირის
27 ქვეყნის ლიდერებმა
ბრიუსელში გამართულ
შეხვედრაზე ასევე
მოითხოვეს მორატორიუმი
ენერგეტიკულ და წყლის
ობიექტებზე დარტყმებზე.
მიუხედავად იმისა, რომ
ევროპელი ლიდერები
დაყოფილნი არიან
კონფლიქტთან
დაკავშირებით, ბევრი
მათგანი სულ უფრო
კრიტიკული ხდება
გაუთავებელი და მზარდი
ომის მიმართ. ტრამპმა კი
თავის მხრივ უკვე გამოთქვა
უკმაყოფილება ევროპელების
ყოყმანის გამო.ოთხშაბათს
გვიან ღამით, Truth Social-ზე
გამოქვეყნებულ ვრცელ
პოსტში, ტრამპი შეეცადა აშშ
დაეშორებინა ისრაელის
თავდასხმისგან „სამხრეთ
პარსის“ საბადოზე. მისი
თქმით, ისრაელმა ეს შეტევა
ახლო აღმოსავლეთში
მომხდარი მოვლენების გამო
„ბრაზით“ განახორციელა.
„ამერიკის შეერთებულმა
შტატებმა არაფერი იცოდა ამ
კონკრეტული თავდასხმის
შესახებ და კატარი
არანაირად არ იყო მასში
ჩართული“, - დაწერა ტრამპმა.
მან დასძინა, რომ ირანმა
საპასუხოდ „უსამართლოდ“
დაესხა თავს კატარის გაზის
ობიექტს.„ისრაელი აღარ
განახორციელებს
თავდასხმებს“ „სამხრეთ
პარსზე“, თუ ირანი არ
დაესხმება თავს კატარს, -
დაწერა ტრამპმა. ასეთ
შემთხვევაში კი მან
გააფრთხილა თეირანი, რომ
აშშ „მასიურად
გაანადგურებს მთელ გაზის
საბადოს ისეთი ძალით,
როგორიც ირანს არასოდეს
უნახავს“. „მე არ მსურს
ასეთი დონის ძალადობისა და
ნგრევის ავტორიზება
ირანის მომავალზე მისი
გრძელვადიანი გავლენის
გამო, მაგრამ თუ კატარის LNG-ს
კვლავ დაესხმებიან თავს, მე
ამას დაუყოვნებლივ
გავაკეთებ“.აშშ-ში
ბენზინის საშუალო ფასმა
ხუთშაბათს გალონზე 3.88
დოლარს მიაღწია, რაც
თითქმის ერთი დოლარით
მეტია წინა თვის
მაჩვენებელზე.
ანალიტიკოსები ეჭვქვეშ
აყენებენ ადმინისტრაციის
იმედებს იმის შესახებ, რომ
ომი მალე დასრულდება და
ბაზრები სწრაფად
დასტაბილურდება.Rystad Energy
აცხადებს, რომ თუ ირანი
განახორციელებს თავის
მუქარას ყურის ქვეყნების
კიდევ ხუთ ენერგეტიკულ
ობიექტზე, ნავთობის ფასი
სწრაფად მიაღწევს 120 დოლარს
და გააგრძელებს ზრდას. ეს
ხუთი ობიექტი მსოფლიო
ბაზარზე თხევადი
ბუნებრივი აირის 20%-ს
აწარმოებს. მათი
მწყობრიდან გამოსვლამ
შესაძლოა გამოიწვიოს
ფასების ისეთი შოკი,
როგორიც 2022 წლის
ენერგეტიკული კრიზისის
დროს იყო, თუმცა ამჯერად
ევროპას ბევრად ნაკლები
რეზერვი აქვს ამ დარტყმის
შესასრუტად.
1773995832