ყაზახეთში დაიწყო ბეინეუ–საქსაულსკის საავტომობილო გზის მშენებლობა. ქვეყნის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა პროექტს ჩინეთსა და ევროპას შორის „ოქროს ხიდი“ უწოდა. ახალი გზა სასაზღვრო გამშვებ პუნქტებს აქთაუსა და კურიკის პორტებთან დააკავშირებს.პროექტის დასრულების შემდეგ სატრანსპორტო მარშრუტი დაახლოებით 1 000 კილომეტრით შემოკლდება, ხოლო ტვირთების მიწოდების დრო შესაძლოა სამ დღემდე შემცირდეს.ყაზახეთის ხელისუფლების ინფორმაციით, ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში ქვეყანაში დაახლოებით $35 მილიარდი ჩაიდო სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაში. ინვესტიციები მოიცავს რკინიგზას, საავტომობილო გზებს, პორტებს, აეროპორტებსა და ციფრულ ლოგისტიკას.ყაზახეთი ამჟამად ჩინეთსა და ევროპას შორის სახმელეთო სატვირთო გადაზიდვების დაახლოებით 83%-ს უზრუნველყოფს.შუა დერეფნის ტვირთბრუნვა ხუთჯერ გაიზარდაბოლო შვიდი წლის განმავლობაში შუა დერეფნის გავლით ტვირთების გადაზიდვის მოცულობა ხუთჯერ გაიზარდა.2025 წელს მარშრუტზე 4,5 მილიონ ტონაზე მეტი ტვირთი გადაიზიდა, საკონტეინერო გადაზიდვების მოცულობამ კი დაახლოებით 77 ათასი TEU შეადგინა.მარშრუტის მონაწილე ქვეყნები 2029 წლისთვის გამტარუნარიანობის 300 ათას TEU-მდე წელიწადში გაზრდას გეგმავენ.ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პროექტს წარმოადგენს დოსთიკი–მოინთის 836-კილომეტრიან მონაკვეთზე მეორე სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა, რომელშიც დაახლოებით $1 მილიარდი ინვესტიცია განხორციელდა.პროექტის შედეგად მონაკვეთის გამტარუნარიანობა დღეში 12-დან 60 მატარებლამდე გაიზარდა, ხოლო სატვირთო მატარებლების საშუალო დღიური გამავლობა 800-დან 1 500 კილომეტრამდე გაიზარდა.გარდა ამისა, ალმათის რეგიონში დაახლოებით $300 მილიონად შეფასებული 75-კილომეტრიანი სარკინიგზო შემოვლითი ხაზი აშენდა. პროექტმა სარკინიგზო ქსელზე დატვირთვა შეამცირა და ტვირთების გადაზიდვის დრო 24 საათამდე შეამცირა.ყაზახეთი საქართველოს პორტებთან კავშირს აძლიერებსყაზახეთი საერთაშორისო გადაზიდვების დაჩქარებისთვის ციფრულ ტექნოლოგიებსაც იყენებს. ელექტრონულმა საბაჟო სისტემებმა და „ერთი ფანჯრის“ პრინციპმა საზღვრის გადაკვეთისთვის საჭირო დრო შეამცირა.ამჟამად დოსთიკიდან საქართველოს შავი ზღვის პორტებამდე კონტეინერების მიწოდება დაახლოებით 11–13 დღეშია შესაძლებელი.ეს მონაცემი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, რადგან შუა დერეფნის ერთ-ერთი მთავარი საზღვაო მონაკვეთი სწორედ საქართველოს პორტებსა და შავი ზღვის მიმართულებას უკავშირდება. ყაზახეთის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაში განხორციელებული ინვესტიციები, შესაბამისად, ზრდის არა მხოლოდ ყაზახეთის, არამედ მთელი მარშრუტის, მათ შორის საქართველოს სატრანზიტო ფუნქციის მნიშვნელობას.ყაზახეთი ასევე ზრდის საჰაერო და საპორტო ინფრასტრუქტურის შესაძლებლობებს. 2025 წელს ქვეყნის აეროპორტები 15,4 მილიონ მგზავრს მოემსახურა, რაც 2024 წელთან შედარებით 4,8%-ით მეტია. მთლიანად ქვეყნის სამგზავრო ნაკადმა კი თითქმის 32 მილიონი ადამიანი შეადგინა.

1786427041

თურქული წყაროების ცნობით, ხელოვნური ინტელექტი ადრეულ ეტაპზევე აფიქსირებს შეცდომებსა და საეჭვო ოპერაციებს. ერთი წლის განმავლობაში სისტემამ დაახლოებით 150 მილიონი საბუღალტრო ჩანაწერი, 18 მილიონი საგადახდო დავალება და 10 მილიონი ელექტრონული ინვოისი გააანალიზა.ფინანსების ციფრულმა მართვამ, სამინისტროს ინფორმაციით, ასევე მნიშვნელოვნად შეამცირა ქაღალდის გამოყენება — დაახლოებით 200 მილიონი ფურცლის დაზოგვა გახდა შესაძლებელი.

1786377829

G&T-ის მიმოხილვით, ამ დროისთვის ფასიანი ქაღალდების Z-სპრედი 172.8 bps-ია (საბაზისო პუნქტი – %პX100).ქვეყნის სუვერენულ ფასიან ქაღალდებზე მაღალი მოთხოვნა ნარჩუნდება. 5-წლიანი ბონდები წელს განთავდა, 5.125%-ად. ამით წინა ემისია რეფინანსირდა (2021 -ის აპრილში ქვეყნის სუვერენული 5-წლიანი ბონდები 2.75%-ად განთავსდა. რომლითა რისკის მდგენელი იყო 2.2%).

1786376640

აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტის უცხოური აქტივების კონტროლის ოფისის (OFAC) მიერ ვირტუალური აქტივების მომსახურების პროვაიდერის (vasp) სანქცირებაზე, სებ-ის ვიცე-პრეზიდენტი აღნიშნავს, რომ ზედამხედველის უფლებამოსილება და ფუნქციები მკაფიოდ განსაზღვრულია საქართველოს ორგანული კანონით.  სები ზედამხედველობს საბანკო და არასაბანკო საფინანსო ინსტიტუტებს, ასევე vasp-ებს. აღნიშნული საქმიანობა შესაძლებელია, თუ სუბიექტი რეგისტრირებულია ან ლიცენზირებულია ეროვნული ბანკის მიერ მისი შეფასებით, ნებისმიერი პირი, რომელსაც არ გააჩნია  შესაბამისი რეგისტრაცია, ლიცენზიის გარეშე ახორციელებს ასეთ საქმიანობა და  ეწევა უკანონო სამეწარმეო საქმიანობას  ბუნებრივია, ვერ მოექცევა ეროვნული ბანკის რეგულირებისა და ზედამხედველობის ქვეშ.,,ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების სახაზინო დეპარტამენტის მიერ სანქცირებული სუბიექტი, ისევე როგორც მანამდე გაერთიანებული სამეფოსა და ევროკავშირის მიერ სანქცირებული  კომპანიები, საქართველოს ეროვნულ ბანკში არასოდეს ყოფილან დარეგისტრირებული. რეგულაცია მკაცრია. რეგისტრაციის პროცესი მოიცავს დეტალურ შემოწმებას: კომპანიის ბიზნეს მოდელის, ბენეფიციარი მესაკუთრეების, სახსრების წარმომავლობის, ტრანზაქციების მონიტორინგის სისტემების  და სხვა მოთხოვნების. სწორედ ამიტომ, აღნიშნული ჩარჩო წარმოადგენს მნიშვნელოვან პრევენციულ მექანიზმს და ეფექტიან ფილტრს იმ სუბიექტების მიმართ, რომლებიც შესაძლოა დაკავშირებული იყვნენ არალეგალურ საქმიანობასთან“, - აცხადებს ნინო ჯელაძე.მისივე თქმით, რეგისტრაციით ვალდებულებები არ სრულდება. ეროვნული ბანკის ზედამხედველობის ქვეშ მყოფ ყველა ვირტუალური აქტივების მომსახურების პროვაიდერს მოეთხოვება სრულ შესაბამისობაში იყოს აშშ-ის, გაერთიანებული სამეფოსა და ევროკავშირის ფინანსურ სანქციებთან. ამასთან,  რეგულაციის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოთხოვნაა  რომ საფინანსო სექტორის  წარმომადგენლებს უფლება არ აქვთ საქმიანი ურთიერთობა დაამყარონ ისეთ ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერთან ან ფინანსურ ინსტიტუტთან რომელიც, არ არის ეროვნული ბანკის მიერ ან უცხო ქვეყნის შესაბამისი უწყების მიერ  ლიცენზირებული.,,ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ საქართველო ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იყო რეგიონში, რომელმაც შექმნა ვირტუალური აქტივების მომსახურების პროვაიდერების რეგულირებისა და რეგისტრაციის სამართლებრივი ჩარჩო. ამ რეგულაციამ მნიშვნელოვნად გაზარდა სექტორის გამჭვირვალობა, სანდოობა და ანგარიშვალდებულება, ხოლო ბაზრის მონაწილეებისთვის შექმნა მკაფიო და პროგნოზირებადი სამართლებრივი გარემო. როგორც არაერთხელ აღვნიშნეთ, საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ შექმნილი მარეგულირებელი ჩარჩო სრულად ეფუძნება FATF-ის სტანდარტებსა და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკას. აღნიშნული მიდგომა საერთაშორისო დონეზეც არის აღიარებული. რაც აღნიშნა  ევროპის საბჭოს ექსპერტთა კომიტეტმა – MONEYVAL-მა – 2024 წლის შეფასების ანგარიშში“, - აცხადებს ნინო ჯელაძე.

1786366935

Kaspi.kz-მა ბანკის ბაზაზე უკვე გაუშვა საპილოტე სერვისი, რომელიც თურქული მარკეტფლეისის Hepsiburada-ს მომხმარებლებს შესყიდვების დასაფინანსებლად სესხებს სთავაზობს. კომპანია თურქეთში ფინტექ-პროდუქტების მასშტაბურ განვითარებას 2027 წელს გეგმავს.Kaspi.kz-მა ნიდერლანდური ჯგუფის Rabobank-ის თურქული შვილობილი კომპანიის შეძენის შესახებ 2025 წლის მარტში განაცხადა. გარიგების დასრულება რამდენჯერმე გადაიდო თურქეთის საბანკო რეგულირების და ზედამხედველობის სააგენტოს (BDDK) ნებართვის მოლოდინში.რეგულატორის თანხმობა კომპანიამ 2026 წლის 24 ივნისს მიიღო, ხოლო გარიგების დასრულების შესახებ 15 ივლისს განაცხადა.გარიგების ღირებულება არ გამჟღავნებულა. Kaspi.kz-ში მანამდე აცხადებდნენ, რომ ბანკის შეძენა კომპანიისთვის არსებითი გარიგება არ იყო. კომპანიის თანადამფუძნებლისა და CEO-ს მიხეილ ლომთაძის განცხადებით, ბანკის შეძენის შემდეგ Kaspi.kz თურქეთში ელექტრონული კომერციისა და ფინტექის განვითარებაში დაახლოებით $300 მლნ-ის ინვესტირებას გეგმავს.Rabobank A.Ş. Kaspi.kz-ის მეორე აქტივია თურქეთში. პირველი იყო Hepsiburada-ს საკონტროლო პაკეტი, რომელიც კომპანიამ 2025 წელს დაახლოებით $1.13 მლრდ-ად შეიძინა. მოგვიანებით ცნობილი გახდა, რომ Kaspi.kz თურქულ მარკეტფლეისში წილის გაზრდას აგრძელებდა.ამასთან, Kaspi.kz-ის დირექტორთა საბჭომ აქციონერებს დივიდენდების 18%-ით გაზრდა შესთავაზა – ერთ ADS-ზე 1 000 ტენგემდე, 2026 წლის პირველი კვარტალის 850 ტენგესთან შედარებით. გადაწყვეტილება აქციონერებმა უნდა დაამტკიცონ.2026 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით, Kaspi.kz-ის უმსხვილეს აქციონერებს შორის იყვნენ დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე ვიაჩესლავ კიმი 19.1%-იანი წილით, კომპანიის თანადამფუძნებელი და CEO მიხეილ ლომთაძე – 21.95%-ით, და საინვესტიციო ფონდი Baring Funds – 18.1%-ით.Kaspi.kz-ის შემოსავალმა 2026 წლის პირველ ნახევარში 23%-ით მოიმატა და 2.2 ტრილიონ ტენგეს მიაღწია. წმინდა მოგება კი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით თითქმის უცვლელი დარჩა და 510.8 მლრდ ტენგე შეადგინა.კომპანიის განცხადებით, ფინანსურ შედეგებზე გავლენა თურქეთში განხორციელებულმა ინვესტიციებმა და ყაზახეთში დაფინანსების მაღალმა ღირებულებამ მოახდინა.Kaspi.kz-მა ასევე დაადასტურა 2026 წლის ფინანსური პროგნოზი. კომპანია კვლავ ელოდება შემოსავლის დაახლოებით 15%-იან, საშუალო საკრედიტო პორტფელის დაახლოებით 20%-იან და კორექტირებული EBITDA-ის დაახლოებით 5%-იან ზრდას.

1786363971

ორგანიზაციის ანალიზში აღნიშნულია, რომ არააქტიური მოსახლეობის ზრდა ძირითადად პენსიონერებისა და 15 წლამდე ასაკის პირების ჯგუფების ხარჯზე ხდება. კვლევა დეტალურად მიმოიხილავს დასაქმებისა და უმუშევრობის კუთხით ქვეყანაში არსებულ სტრუქტურულ გამოწვევებსა და დემოგრაფიული ცვლილებების გავლენას შრომის ბაზარზე."2024 წლის აღწერამ 15 წლისა და მეტი ასაკის 3 158 758 ადამიანი დააიდენტიფიცირა. მათი ნაწილი ეკონომიკურად აქტიურია (დასაქმებული და ის უმუშევარი ადამიანები, რომლებიც აქტიურად ეძებდნენ სამუშაოს გასული 4 კვირის განმავლობაში და მზად არიან, დაიწყონ მუშაობა უახლოეს 2 კვირაში), ნაწილი კი - ეკონომიკურად არააქტიური. ეს უკანასკნელი, ერთი მხრივ, მოიცავს პოტენციურ სამუშაო ძალასა (ადამიანები, რომლებიც გასული 4 კვირის განმავლობაში აქტიურად ეძებდნენ სამუშაოს, თუმცა მზად არ არიან, მუშაობის დასაწყებად უახლოეს 2 კვირაში, ან არ ეძებდნენ სამუშაოს გასული 4 კვირის განმავლობაში, თუმცა მზად არიან, დაიწყონ მუშაობა უახლოეს 2 კვირაში) და სამუშაო ძალის გარეთ მყოფ მოსახლეობას (ადამიანები, რომლებიც გასული 4 კვირის განმავლობაში არ ეძებდნენ სამუშაოს და არ იყვნენ მზად მუშაობის დასაწყებად უახლოესი 2 კვირის განმავლობაში; მაგ., პენსიონერები, მოსწავლეები, და სხვა).როგორც მონაცემების ანალიზიდან იკვეთება, 2014 წელთან შედარებით, 2024 წელს 15 წელს ზემოთ მოსახლეობაში ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის წილი 63.7%-დან 55.6%-მდე შემცირდა.2014 წლის შემდგომ, უმუშევართა წილმა 16.1%-დან 13%-მდე დაიკლო, თუმცა, 53.4%-დან 48.3%-მდე შემცირდა დასაქმების დონეც, ანუ დასაქმებულთა წილი 15 წლის ზემოთ ასაკის მოსახლეობაში. ეს იმას ნიშნავს, რომ ეკონომიკურად არააქტიური მოსახლეობის წილი გაიზარდა, რაც, თავის მხრივ, უარყოფით ეკონომიკურ ან/და დემოგრაფიულ ტენდენციად შეიძლება მივიჩნიოთ.ამასთან, სტატისტიკის მიზნებისთვის, დასაქმებულად ითვლება 15 წლისა და უფროსი ასაკის პირი, რომელიც ბოლო 1 კვირის განმავლობაში, ანაზღაურების ან მოგების მიღების მიზნით, სულ მცირე 1 საათს მაინც მუშაობდა. ამიტომ, დასაქმებული მოსახლეობის მაჩვენებელი - 48.3%, იმ ადამიანებსაც მოიცავს, რომლებმაც თუნდაც 1 ან 2 საათის განმავლობაში იმუშავეს. ეს მაჩვენებელი ავტომატურად არ აჩვენებს, თუ რა განაკვეთზეა ადამიანი დასაქმებული და რამდენად ადეკვატურია მისი დასაქმება.ამ სფეროში თვალშისაცემია გენდერული სხვაობაც. როგორც საქართველოს მასშტაბით, ისე ყველა რეგიონში, კაცებთან (53.2%) შედარებით, ქალების (44.1%) დასაქმების დონე უფრო დაბალია. ქალთა დანარჩენი ნაწილი უმუშევართა ან ეკონომიკურად არააქტიური მოსახლეობის კატეგორიაში გვხვდება.დასაქმებისა და უმუშევრობის მიმართულებით, არაერთ მუნიციპალიტეტში ვითარება კიდევ უფრო მძიმეა. 16 მუნიციპალიტეტში დასაქმების დონე 39-43%-ს შორის მერყეობს, ხოლო 13 მუნიციპალიტეტში უმუშევრობის დონე 17%-ზე მეტია.საქართველოსა და ევროკავშირის მონაცემების შედარება საინტერესო დასკვნების გაკეთების შესაძლებლობას იძლევა. მაშინ, როდესაც 20-64 წლის ასაკის მოსახლეობის დასაქმების საშუალო დონე ევროკავშირში 75.7% იყო, იგივე მაჩვენებელი საქართველოში მხოლოდ 59.6%-ს შეადგენდა. ეს იმის მიმანიშნებელია, რომ საქართველოს მოსახლეობაზე ორიენტირებული და ეფექტიანი პოლიტიკა სჭირდება, რათა ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელს მიაღწიოს", - წერს სოციალური სამართლიანობის ცენტრი.

1786362386