ქართული ელექტროენერგიის ექსპორტი თურქეთში ბოლო 10 წლის მინიმუმზეა

სამი დღის განმავლობაში, ექვს სხვადასხვა სცენაზე გაიმართა მასტერკლასები, ვორქშოფები, პანელური დისკუსიები და სესიები ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებზე, როგორიცაა მედიის გამოწვევები დღეს, ქალთა უფლებები და გენდერული სამართლიანობა, ხელოვნური ინტელექტი და ტექნოლოგიური ძალაუფლება, ომებისა და იმპერიების მემკვიდრეობა, კლიმატური კრიზისი, ლიტერატურა, ფოტოგრაფია, დემოკრატიის გამოწვევები, არქიტექტურა თუ ფილოსოფია, ციფრული რეპრესიები და მრავალი სხვა. არაერთი სესია დაეთმო საქართველოში მიმდინარე პროცესებს.ჩატარდა შემეცნებითი ტურები, რომლებიც მოიცავდა თბილისის საბჭოთა და დემოკრატიული წარსულის გაცნობას, ქალაქის არქიტექტურაზე საუბარს, უახლოესი წარსულისა და საქართველოში მიმდინარე მოვლენების გაზიარებას.წელს მომხსენებლებს შორის იყვნენ: ვიეტ თან ნგუენი – პულიცერის პრემიის ლაურეატი, წიგნის The Sympathizer ავტორი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მწერალი ომებისა და იძულებითი გადაადგილების თემებზე.  დევიდ ბელტი – მეწარმე და ნოვატორი დეველოპერი, რომელმაც ბრუკლინის გემთსაშენის საუკუნოვანი საწყობი New Lab-ად აქცია და ნიუ-იორკის ტექნოლოგიური სფეროს 50 ყველაზე გავლენიან ადამიანს შორის დასახელდა. კარენ ჰაო –  ჟურნალისტი, რომლის Empire of AI ცვლის წარმოდგენას იმაზე, თუ ვინ აკონტროლებს რეალურად ხელოვნური ინტელექტის რევოლუციას. ზელდა პერკინსი – ჰარვი ვაინშტაინის ყოფილი ასისტენტი, რომლის ათწლიანმა კამპანიამ გაუთქმელობის ხელშეკრულებების(NDA) წინააღმდეგ ბრიტანული კანონმდებლობა შეცვალა. კუმი ნაიდუ – სამხრეთ აფრიკელი უფლებადამცველი, რომელიც 15 წლის ასაკში აპარტეიდის წინააღმდეგ სკოლების ბოიკოტს უწევდა ორგანიზებას, მოგვიანებით კი ხელმძღვანელობდა Greenpeace-სა და Amnesty International-ს. მაიკლ ბარენბოიმი – მევიოლინე, West-Eastern Divan Orchestra-ს კონცერტმაისტერი. ლეოპოლდო ლოპესი – ვენესუელელი ოპოზიციის ლიდერი, რომელმაც წლები გაატარა მადუროს ციხეში და შექმნა გლობალური მოძრაობა იმ ადამიანებისა, რომლებიც უარს ამბობენ ავტოკრატიის გამარჯვებასთან შეგუებაზე. ბაო ნგუენი – ემის ნომინანტი რეჟისორი; მისი ბოლო ფილმი, The Stringer, იკვლევს ვიეტნამის ომის ყველაზე ცნობილი ფოტოს სადავო ავტორობას. ჯული პოსეტი – დეზინფორმაციის მკვლევარი, რომელიც ამჟამად მარია რესას პროექტს, Information Integrity Initiative-ს ხელმძღვანელობს. რეიჩელ კორპი – ITN-ის აღმასრულებელი დირექტორი, რომელმაც გაიარა გზა სტუდენტი ფრილანსერობიდან ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე სანდო საინფორმაციო ორგანიზაციის მართვამდე. ჯეიკ ფრიდმანი – კრეატიული მეწარმე, რომელმაც საკუთარი ხმის ჩამწერი ლეიბლი 19 წლის ასაკში დააარსა და მუსიკას, თეატრსა და კინოს აკავშირებს. ჯონ ლი ანდერსონი – The New Yorker-ის ჟურნალისტი და ჩვენი დროის ერთ-ერთი უდიდესი სამხედრო კორესპონდენტი. ელაიზა ანიანგვე – ემის მფლობელი კამერუნელი ჟურნალისტი, რომელიც გენდერისა და ძალაუფლების საკითხებზე მუშაობს.წელს თიბისიმ ფესტივალში ჩართულობა კიდევ უფრო გააფართოვა და ZEG-ის მოხალისეთა პროგრამის მხარდამჭერი გახდა. ეს პარტნიორობა თიბისის ახალი თაობის მხარდაჭერის სტრატეგიის მნიშვნელოვანი ნაწილია და მიზნად ისახავს ახალგაზრდებისთვის ისეთი სივრცეების შექმნას, სადაც ისინი შეძლებენ საერთაშორისო გამოცდილების მიღებას, პროფესიული უნარების განვითარებასა და გლობალურ დიალოგში აქტიურ მონაწილეობას.ZEG ამბის თხრობის საერთაშორისო ფესტივალი, თბილისში 2027 წლის 4-6 ივნისს დაბრუნდება. მანამდე კი, 2026 წლის შემოდგომაზე, ZEG-ის ღონისძიებას ამსტერდამი და ნიუ-იორკი უმასპინძლებს. 

1782213350

დოკუმენტის მიხედვით, გასულ თვეში ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 3.8%-ით გაიზარდა და 1.1 ტვტ.სთ შეადგინა, თუმცა ექსპორტის მკვეთრი კლების გამო, ჯამურმა მოთხოვნამ ბაზარზე 8.6%-ით იკლო (1.2 ტვტ.სთ-მდე). საინვესტიციო ბანკში განმარტავენ, რომ მაისი ისტორიულად საექსპორტო თვეა, რაც ჰიდროსადგურების სეზონურობითაა გამოწვეული, თუმცა მიმდინარე წელს გენერაციის იძულებითი შეზღუდვის გამო, ადგილობრივი გამომუშავება წლიურად 9.5%-ით შემცირდა.ექსპორტის მკვეთრი კლება თურქეთის ბაზარზე ფასების ისტორიულ მინიმუმამდე - საშუალოდ 1.8 აშშ ცენტ/კვტ.სთ მდე - შემცირებამ განაპირობა, რაც, როგორც გალტ & თაგარტის მკვლევრები აღნიშნავენ, ხელსაყრელ ჰიდროლოგიურ პირობებსა და მზის გენერაციის ზრდას უკავშირდება. თურქეთში მზის სიმძლავრეების ზრდამ შესაძლოა ზაფხულის ფასებზე ზეწოლა მომავალშიც შეინარჩუნოს, თუმცა ეფექტი ბაზრისა და ჰიდროლოგიურ პირობებზეც იქნება დამოკიდებული.2026 წლის 5 თვის მონაცემებით, საქართველოში ელექტროენერგიის ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 6.1%-ით გაიზარდა და 6.2 ტვტ.სთ შეადგინა. იმპორტისა და თბოგენერაციის წილი ჯამურ მიწოდებაში 36.3% შეადგენდა (vs 31.1% 2025 წლის 5 თვეში). გაზრდილი იმპორტ-დამოკიდებულება იანვარ-აპრილში და შემცირებული ექსპორტი მაისში საქართველოს სეზონურ გამოწვევებს უსვამს ხაზს.მთლიანობაში, 2026 წლის მონაცემები მიუთითებს ისეთი გენერაციის ობიექტების განვითარების საჭიროებაზე, რომლებიც პასუხობენ საქართველოს სეზონურ გამოწვევებს, მაგალითად რეზერვუარიანი ჰიდროსადგურებისა და ქარის სადგურების. ამასთან, მონაცემები ხაზს უსვამს ენერგიის დამაგროვებლებისა და საექსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარების მნიშვნელობას.ადგილობრივი მოხმარების ზრდა ყველა კატეგორიაში გალტ & თაგარტის კვლევის მიხედვით, ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 3.8%-ით გაიზარდა და 1.1 ტვტ.სთ შეადგინა. წლიური ზრდა დაფიქსირდა ყველა სეგმენტში: აფხაზეთის რეგიონი: +6.6% პირდაპირი მომხმარებლები: +5.8% საცალო მომხმარებლები: +2.1% მოხმარების ზრდა უკავშირდება როგორც კლიმატურ ფაქტორებს, ასევე ენერგოინტენსიური საწარმოების გააქტიურებას.ამასთან, 2026 წლის მაისში ჰიდროგენერაცია წლიურად 9.9%-ით შემცირდა და 1.2 ტვტ.სთ შეადგინა, რაც ჯამური მიწოდების 97.5%-ია. კლება დაკავშირებულია კლიმატურ პირობებთან და ამავდროულად, სისტემის ოპერატორის მიერ დაწესებულ გენერაციის შეზღუდვებთან. ეს შეზღუდვები საჭირო გახდა მოთხოვნა-მიწოდებას შორის ბალანსის დასაცავად. გენერაციის შეზღუდვის გარეშე, მიწოდება გადააჭარბებდა მოთხოვნას, ადგილობრივი ბაზრისა და ექსპორტის ჩათვლით.მაისში განხორციელებული შეზღუდვების ზუსტი მოცულობის შესახებ საჯაროდ ხელმისაწვდომი ინფორმაცია არ არის.ქარისა და მზის გენერაცია წლიურად 55.8%-ით გაიზარდა, თუმცა ჯამურ მიწოდებაში მისი წილი კვლავ მცირე 1% იყო. ზრდა დაკავშირებულია აპრილში 18.7 მგვტ-იანი „ზემო ქარის სადგურისა“ და 2025 წლის ბოლოს დამატებული ახალი მზის სადგურების (ჯამში 10.8 მგვტ) ექსპლუატაციაში შესვლასთან.თბოსადგურები, მაისისთვის დამახასიათებელი სეზონურობის შესაბამისად, არ მუშაობდნენ.გენერაციის შეზღუდვების გაგრძელებას გალტ & თაგარტის მკვლევარები ივნის-ივლისშიც ელოდებიან, თუმცა შედარებით ნაკლები მოცულობით, რადგან: ისტორიულად, ივნისი და ივლისი მაისთან შედარებით ნაკლები სიჭარბით გამოირჩევა. ესკომ თურქეთთან გააფორმა ბარტერის შეთანხმება, რომლის ფარგლებშიც მაისი-ივლისის განმავლობაში განახორციელებს თურქეთში ელექტროენერგიის ექსპორტს, ხოლო სექტემბერ-ნოემბერში იმპორტს. ეს გარიგება გაზრდის ექსპორტის რაოდენობას და ჯამურ მოთხოვნას, შესაბამისად, შეამცირებს გენერაციის შეზღუდვებს ივნის-ივლისის პერიოდში. ბარტერის ფარგლებში განსახორციელებელი ექსპორტის მოცულობას ესკო შეისყიდის კვტ.სთ-ზე 4.021 თეთრად იმ ელექტროსადგურებისგან, რომელთაც წინააღმდეგ შემთხვევაში მოუწევდათ გენერაციის შეზღუდვა (სსე-ს განკარგულების შედეგად). ბარტერული შეთანხმების ზუსტი კომერციული პირობები, მათ შორის ექსპორტისა და სანაცვლო იმპორტის პროპორცია, საჯაროდ ცნობილი არ არის.

1782208872

პრემიერ-მინისტრმა დეტალურად მიმოიხილა მმართველი პარტიის მიერ მიღებული ის საკანონმდებლო აქტები, რომლებიც ევროპული სტრუქტურების კრიტიკის საგანი გახდა. კობახიძის განმარტებით, „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონში შესული ცვლილებები აბსოლუტურად გამართულია, რადგან მისი მიზანი მცირერიცხოვანი ჯგუფების მიერ დედაქალაქის ცენტრალური გამზირისა და ტროტუარების ბლოკირების აღკვეთა და მოქალაქეებისთვის დისკომფორტის აცილება იყო.„გრანტების შესახებ“ კანონზე საუბრისას მთავრობის მეთაურმა აღნიშნა, რომ ამ რეგულაციის მიღებამ ქვეყანაში სიტუაციის სტაბილიზაცია უზრუნველყო. კობახიძის მტკიცებით, მანამდე უცხოური დაფინანსება ეკლესიისა და სახელმწიფო ინსტიტუტების წინააღმდეგ თავდასხმებისთვის, ასევე რევოლუციური სცენარების მოსამზადებლად გამოიყენებოდა.„როდესაც გეუბნება ევროპარლამენტი, რომ ეს კანონი უნდა გააუქმო, ეს ნიშნავს იმას, რომ უნდათ მოაწყონ კიდევ რევოლუციის მორიგი მცდელობა და, რა თქმა უნდა, ამაზე ჩვენ გვექნება ძალიან მკაცრი რეაქცია. თუ ევროპარლამენტს უნდა საქართველოში რევოლუციის მოწყობა, მიიღებენ შესაბამის პასუხს“, - განაცხადა პრემიერმა.აქციების დროს მომხდარ ძალადობრივ ფაქტებზე საუბრისას ირაკლი კობახიძემ აღნიშნა, რომ სამართალდამცველებს იმ შემთხვევებზე, სადაც აშკარა დანაშაულის ნიშნები იკვეთებოდა, რეაგირება უკვე ჰქონდათ. ამასთან, მან ხაზი გაუსვა, რომ საპროტესტო აქციების მიმდინარეობისას ყოველდღიურად 500-ზე მეტი პირი ძალადობდა, თუმცა სამართალდამცველებმა მხოლოდ 30 მათგანი დააკავეს.პრემიერ-მინისტრმა ევროპარლამენტი ადამიანის უფლებების საკითხში ორმაგ სტანდარტებში დაადანაშაულა და აღნიშნა, რომ 2004-2012 წლებში აღნიშნული სტრუქტურა ყოფილი ხელისუფლების რეჟიმის დარღვევებს „აპრავებდა“.კობახიძის თქმით, ევროპელი პარტნიორების მხრიდან მიდგომების გადახედვის შემთხვევაში, ორმხრივი ურთიერთობები მალევე დაუბრუნდება სწორ ჩარჩოებს.

1782206918

საკანონმდებლო ცვლილებების აუცილებლობა მას შემდეგ დადგა, რაც 2025 წლის დეკემბერში მიღებული გადაწყვეტილებით, 2026 წლის მარტიდან პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისა და ანტიკორუფციული ბიუროს ფუნქციები სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს გადაეცა.კანონპროექტის მომხსენებლის, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის, ირაკლი ხელაძის განცხადებით, მთავარი სიახლე მარეგულირებელი კომისიების - კომუნიკაციების კომისიისა და სემეკის, აუდიტის სამსახურის დაქვემდებარებაში მოქცევაა, რომლებიც აქამდე შემოწმებას არ ექვემდებარებოდნენ. მათი აუდიტი ეროვნული ბანკის მსგავსი პრინციპით განხორციელდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ უწყება მხოლოდ ადმინისტრაციულ და კაპიტალურ ხარჯებს შეამოწმებს და მარეგულირებლების შინაარსობრივ გადაწყვეტილებებში არ ჩაერევა.რეფორმის ფარგლებში აუდიტორებს საგამონაკლისო უფლებამოსილებებიც ენიჭებათ, რაც მათ საშუალებას მისცემს, სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული ინფორმაცია უშუალოდ ტენდერებში მონაწილე კერძო პირებისგან გამოითხოვონ. ამასთან, საოპერაციო მუშაობის დაჩქარების მიზნით, აუდიტის სამსახური მემორანდუმების საფუძველზე მიიღებს პირდაპირ წვდომას სხვა ადმინისტრაციული ორგანოების ელექტრონულ ბაზებზე.პარალელურად, მკაცრდება სანქციებიც და უწყებისთვის დოკუმენტაციის მიუწოდებლობის ან მცდარი ინფორმაციის წარდგენისთვის ჯარიმის მოცულობა დღეს არსებული 1 000 ლარიდან 5 000 ლარამდე იზრდება. კანონპროექტით ასევე ზუსტდება, რომ ფინანსური შესაბამისობისა და ეფექტიანობის აუდიტები მოიცავს როგორც მიმდინარე, ისე უკვე განხორციელებული საქმიანობის კონტროლს.სტრუქტურული თვალსაზრისით, კანონს ემატება ახალი პოზიცია - საჯარო ურთიერთობების მდივანი. იგი გენერალური აუდიტორის დავალებით სხვა უწყებებთან კოორდინაციასა და კომუნიკაციას უზრუნველყოფს, თუმცა აღნიშნული შტატის დამატება ბიუჯეტიდან ზედმეტ ფინანსურ ხარჯებს არ მოითხოვს.

1782206737

თიბისიმ აღიარება ვაჭრობის ხელშეწყობის პროგრამის - TFP-ის - ფარგლებში განხორციელებული ტრანზაქციების რაოდენობის მიხედვით მოიპოვა.  პროგრამის ფარგლებში, EBRD პარტნიორ ბანკებთან ერთად საერთაშორისო ვაჭრობას უჭერს მხარს და ბიზნესებს გლობალურ ბაზრებზე საქმიანობის გაფართოებაში ეხმარება. პროგრამა ყოველწლიურად აჯილდოებს იმ ბანკებს, რომლებიც ამ მიმართულებით ყველაზე აქტიურად მუშაობენ და მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ საერთაშორისო ვაჭრობის განვითარებაში. წელს EBRD-მა ყველაზე აქტიური ბანკის ნომინაციაში 22 ქვეყნის ფინანსური ინსტიტუტი დააჯილდოვა.„EBRD-ის ჯილდო თიბისისთვის მნიშვნელოვანი საერთაშორისო აღიარებაა, რომელიც კიდევ ერთხელ ადასტურებს ჩვენს ლიდერულ პოზიციას ბაზარზე. 45%-ზე მეტი წილით ვაჭრობის დაფინანსებაში პირველები ვართ, რაც ჩვენი მომხმარებლებისა და საერთაშორისო პარტნიორების ნდობის შედეგია. 1000-ზე მეტ კლიენტს ვთავაზობთ თანამედროვე და მოქნილ ფინანსურ სერვისებს, რომლებიც მათ საერთაშორისო ბაზრებზე საქმიანობის განვითარებასა და გაფართოებაში ეხმარება. ამ გზით, ხელს ვუწყობთ საერთაშორისო ვაჭრობის ზრდას და საქართველოს ეკონომიკის განვითარებას“, - თამარ ხიზანიშვილი, თიბისის ვაჭრობის ფინანსირებისა და ფაქტორინგის დეპარტამენტის დირექტორი.(R)

1782205968

საიას ცნობით, დეტალურ ინფორმაციას ორგანიზაცია საზოგადოებას 15:00 საათზე მიაწვდის.

1782205342

საკანონმდებლო ინიციატივის ავტორები პარლამენტის წევრები: შოთა ბერეკაშვილი, გიორგი ბარვენაშვილი, თორნიკე ბერეკაშვილი, ანტონ ობოლაშვილი და მარიამ ლაშხი არიან.ცვლილებების თანახმად, ახალი კატეგორიის ნებართვები შემოღებული იქნება სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის, სათამაშო აპარატებისა და ტოტალიზატორის თამაშობების საერთაშორისო ორგანიზებისთვის. ამ ჩარჩოს დანერგვა სხვა ქვეყნებში რეგისტრირებული აზარტული თამაშების ოპერატორების საქართველოში ლეგალურ შემოსვლას წაახალისებს. თუმცა, კანონპროექტის მიხედვით, ამ პლატფორმებზე თამაშის უფლება მხოლოდ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებს ექნებათ, ხოლო საქართველოს მოქალაქეებს აღნიშნულ ინტერნეტ ვებგვერდებზე წვდომა ავტომატურად აეკრძალებათ.ინიციატორების განმარტებით, მხოლოდ უცხოელებისთვის განკუთვნილ ონლაინ-კაზინოებს სახელმწიფო საგადასახადო შეღავათს სთავაზობს - ისინი დაიბეგრებიან უფრო დაბალი, 5%-იანი მოგების გადასახადის (GGR) განაკვეთით, ნაცვლად 20%-ისა, რომლითაც სტანდარტული, საქართველოს მოქალაქეებისთვის ხელმისაწვდომი ონლაინ-კაზინოები იბეგრებიან. ყოველთვიური 5%-იანი საგადასახადო განაკვეთი მიღებულ ფსონებსა და გაცემულ მოგებას შორის სხვაობაზე დაირიცხება.ამასთან, თითოეული სახის საერთაშორისო ნებართვა 5 წლის ვადით გაიცემა და მისი ყოველწლიური მოსაკრებელი 100 000 ლარით განისაზღვრება. სანებართვო პირობების ან მოსაკრებლის გადახდის ვადის დარღვევისთვის კი 20 000 ლარის ოდენობის ჯარიმა წესდება. პროექტით ასევე მკაცრდება ინტერნეტდომენების შეზღუდვა: თუ მოქმედი წესით 1 ნებართვით მაქსიმუმ 2 ვებგვერდის ოპერირება იყო შესაძლებელი, ახალი კანონით ლიმიტი 1 ნებართვაზე 1 ვებგვერდამდე მცირდება, ხოლო უკვე არსებულ ნებართვებზე მათი მოქმედების დარჩენილი ვადით გარდამავალი პერიოდი იმოქმედებს.კანონპროექტის განმარტებით ბარათში ხაზგასმულია, რომ რეფორმა ერთი მხრივ უზრუნველყოფს საქართველოს მოქალაქეთა დაცვას მავნე ზეგავლენისგან, ხოლო მეორე მხრივ, ხელს შეუწყობს პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ზრდას, მომსახურების სფეროს განვითარებას, ქვეყანაში მაღალკვალიფიციური ტექნოლოგიური და მარკეტინგული კადრების შემოსვლას და სახელმწიფო ბიუჯეტში დამატებითი შემოსავლების აკუმულირებას.

1782204618

საკანონმდებლო ცვლილებების ავტორები და ინიციატორები პარლამენტის წევრები: პაატა კვიჟინაძე, ირაკლი ხელაძე, ბეჟან წაქაძე, ზურაბ რურუა, გიორგი ბარვენაშვილი და ლევან მაჭავარიანი არიან.ახალი რეგულაციების თანახმად, გარდამავალი პერიოდი 2027 წლიდან დაიწყება, როდესაც საგადასახადო ორგანოში რეგისტრაციას მხოლოდ ახალი სტანრდარტის საკონტროლო-სალარო ტექნიკა დაექვემდებარება. ამასთან, ბიზნესს მიეცემა შესაძლებლობა, 2028 წლის 1-ელ მაისამდე შეუფერხებლად გამოიყენოს უკვე რეგისტრირებული ძველი სალარო აპარატები და ტერმინალები.კანონის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელების ახალი ტექნიკით უზრუნველყოფას, ისევე როგორც მათ შემდგომ ტექნიკურ მომსახურებას, ბაზარზე მხოლოდ საქართველოს მთავრობის მიერ შერჩეული ერთი ოპერატორი განახორციელებს. აღნიშნული სერვისის საფასურის ოდენობასა და გადახდის კონკრეტულ წესს მთავრობა დამატებით განსაზღვრავს.საკანონმდებლო ცვლილებების ძირითადი ნაწილი უკვე ამოქმედდა, თუმცა ახალი სისტემის სავალდებულო მოთხოვნები ძალაში ეტაპობრივად, 2027 და 2028 წლებში შევა.ამასთან, მკაცრდება სანქციებიც - მომხმარებელთან ანგარიშსწორებისას სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა ან მისი გამოუყენებლობა ბიზნესსუბიექტების 200-ლარიან დაჯარიმებას გამოიწვევს.

1782203297