თბილისი (GBC) – სოციალურ ქსელებში გავრცელებულმა ვიდეოკადრებმა, სადაც ბოლნისის სიონში იატაკის დემონტაჟისა და საბურღ-სატეხი ხელსაწყოების გამოყენების პროცესია ასახული, საზოგადოების ნაწილისა და კულტურული მემკვიდრეობის სპეციალისტების კრიტიკა გამოიწვია.
ვიდეოებში ჩანს, რომ ტაძრის ინტერიერში მიმდინარეობს 1970-იან წლებში მოწყობილი ბაზალტის იატაკის მოხსნა. კრიტიკოსები აცხადებენ, რომ მძიმე ინსტრუმენტების გამოყენებამ შესაძლოა ისტორიული ფენები დააზიანოს და ძეგლის ავთენტიკურობას საფრთხე შეუქმნას.
პასუხად საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ სამშაბათს განცხადება გაავრცელა, სადაც ნათქვამია, რომ სამუშაოები მიმდინარეობს სააგენტოს დაკვეთით და კანონმდებლობით დადგენილი ნებართვის საფუძველზე.
სააგენტოს განმარტებით, ჩატარებული კვლევითი სამუშაოებისას, შურფირების შედეგად, გამოვლინდა ადრინდელი პერიოდის იატაკი და სამხრეთი კედლის პილასტრის ბაზა. „პროექტი ითვალისწინებს გვიანდელი ფენების დემონტაჟს არქეოლოგიური ზედამხედველობის პირობებში და ახალი, ღია ფერის ქვით იატაკის მოწყობას ტრადიციული ქართული წყობის გამოყენებით“, – ნათქვამია განცხადებაში. უწყების ცნობით, იატაკის ნიშნული რამდენიმე სანტიმეტრით დაიწევს, რაც სვეტებისა და პილასტრების პროპორციების უკეთ აღქმას უზრუნველყოფს.
სააგენტო ადასტურებს, რომ გარკვეულ, ძნელად მისადგომ ადგილებში გამოყენებულია მექანიკური საბურღ-სატეხი საშუალებები, თუმცა აცხადებს, რომ ეს პროფესიულ პრაქტიკაში დასაშვებია და ძეგლის კონსტრუქციულ მდგრადობას საფრთხეს არ უქმნის.
კულტურული მემკვიდრეობის სფეროს დამოუკიდებელი სპეციალისტი, რომელიც საჯაროდ გამოეხმაურა პროცესს, ამბობს, რომ მსგავსი ტიპის სამუშაოებისას „მაქსიმალური სიფრთხილე და მინიმალური მექანიკური ჩარევა“ არის რეკომენდებული. მისი შეფასებით, „ნებისმიერი ინტერვენცია, რომელიც ისტორიულ ფენებს ეხება, უნდა იყოს მაქსიმალურად გამჭვირვალე და დეტალურად ახსნილი საზოგადოებისთვის“.
ბოლო წლებში საქართველოში კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებზე განხორციელებულმა რამდენიმე პროექტმა მწვავე საჯარო დებატები გამოიწვია. მათ შორის იყო ბაგრატის ტაძრის რეკონსტრუქცია, რომელმაც საერთაშორისო დონეზეც გააჩინა კითხვები ავთენტიკურობის შენარჩუნების შესახებ. კრიტიკა მოჰყვა ასევე გელათის მონასტერზე ჩატარებულ სამუშაოებს, განსაკუთრებით გადახურვისა და წყლის ჩასვლით გამოწვეული დაზიანებების საკითხზე.
სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე ნებისმიერი ჩარევა ბალანსს მოითხოვს კონსერვაციასა და აღდგენას შორის, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე V საუკუნის ძეგლს ეხება.
ბოლნისის სიონი V საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკაა და ერთ-ერთ უძველეს ქრისტიანულ ტაძრად მიიჩნევა საქართველოში. ტაძარი ცნობილია ადრეული ქართული წარწერებით, რომლებიც მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენს ქართული დამწერლობისა და ადრეული სახელმწიფოებრივი ისტორიისთვის. ძეგლი ეროვნული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსს ატარებს.
სააგენტოს განცხადებით, სამუშაოები მიმდინარეობს არქეოლოგებისა და დარგის სპეციალისტების მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ, პროცესის თითოეული ეტაპის დოკუმენტირებითა და კონტროლით.
