თბილისი (GBC) - ევროკავშირში რუსეთთან კომუნიკაციის აღდგენის თაობაზე ფარული დაძაბულობა ღია დაპირისპირებაში გადაიზარდა. ბრიუსელში გამართულ გვიან ღამის სამიტზე, საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა და გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა მკაცრად გააკრიტიკეს ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი ანტონიუ კოშტა კრემლთან კულუარული დიპლომატიური არხების გახსნის გამო, იუწყება POLITICO ევროკავშირის დიპლომატიურ წყაროებზე დაყრდნობით.
სამიტზე დებატები დაგეგმილზე ორ საათზე მეტხანს, მრჩევლებისა და მობილური ტელეფონების გარეშე, სრული კონფიდენციალურობის პირობებში მიმდინარეობდა. განხეთქილება მას შემდეგ გამწვავდა, რაც ცნობილი გახდა, რომ კოშტას ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი პედრუ ლურტიე ბოლო კვირებში ორჯერ დაუკავშირდა მოსკოვს. ევროპელი ლიდერების ნაწილმა ამ ზარების შესახებ მხოლოდ მედიიდან შეიტყო, რამაც ბლოკის შიგნით სერიოზული აღშფოთება გამოიწვია.
სამიტმა ევროკავშირში ორი ძირითადი მიდგომა გამოკვეთა:
- პოზიციების დაზუსტება (E3-ის ხაზი): საფრანგეთისა და გერმანიის ლიდერების პოზიციით, ახლა პუტინთან დიალოგის დრო არ არის. მათ მხარს უჭერენ დანია, ნიდერლანდები და ბალტიისპირეთის ქვეყნები. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრმა კრისტენ მიხალმა POLITICO-სთან ინტერვიუში ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ევროკავშირს არ შეუძლია მედიატორის როლის აღება და ალტერნატიული ჩარჩოების ძიება დიქტატორებთან მცდარი ნაბიჯია. მაკრონისა და მერცის გეგმით, როდესაც მოლაპარაკებების დრო დადგება, პროცესს სათავეში „E3“ (საფრანგეთი, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი) უნდა ჩაუდგეს.
- ევროკავშირის მანდატი: ლიდერების მეორე, საკმაოდ დიდმა ნაწილმა მხარი ანტონიუ კოშტას დაუჭირა. ბელგიის პრემიერ-მინისტრის, ბარტ დე ვევერის განცხადებით, თუ პუტინი მოლაპარაკებების მზადყოფნას გამოხატავს, ევროკავშირის სახელით საუბრის უფლება მხოლოდ კოშტას აქვს, რის შემდეგაც ბლოკმა ერთობლივად უნდა გადაწყვიტოს მოქმედების გეგმა.
პარალელურად, უკმაყოფილებას გამოხატავენ იტალია და პოლონეთიც (არაფორმალური „E5“-ის წევრები), რომლებიც სამიტის წინ უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან გამართული საწყისი შეხვედრებიდან გამორიცხეს.
ანტონიუ კოშტას გუნდი ბრალდებებს უარყოფს და აცხადებს, რომ მოსკოვთან კონტაქტები მხოლოდ მოკლე, ტექნიკური ხასიათის იყო და მიზნად ისახავდა სამომავლო საკომუნიკაციო არხის მომზადებას ევროკავშირის ინტერესების დასაცავად. გარდა ამისა, პედრუ ლურტიემ 27 ქვეყნის ელჩებთან შეხვედრაზე აღნიშნა, რომ კრემლთან დაკავშირება ვოლოდიმირ ზელენსკის პირდაპირი თხოვნით მოხდა, რათა ევროპა სამშვიდობო პროცესში აქტიურად ჩართულიყო.
დიპლომატიური აქტივობის აუცილებლობა მას შემდეგ გაიზარდა, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ირანთან დროებითი შეთანხმება გააფორმა და G7-ის სამიტზე მიანიშნა, რომ მისი ყურადღება კვლავ უკრაინის კონფლიქტისკენ ბრუნდება.
ევროკავშირის შიგნით მიმდინარეობს მსჯელობა ახალი, უფრო კოორდინირებული სისტემის შექმნაზე, რომელიც მჭიდროდ ითანამშრომლებს კიევთან და ვაშინგტონთან. ამ საკითხის, მათ შორის რუსეთთან დიალოგის ფორმატის განხილვა მომავალ ოთხშაბათს ბერლინში იგეგმება, სადაც ფრიდრიხ მერცი საფრანგეთის, დიდი ბრიტანეთის, იტალიისა და პოლონეთის ლიდერებს უმასპინძლებს.
