თბილისი (GBC) - საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ირაკლი კობახიძის განცხადებით, სახელმწიფო თურქული კომპანია ENKA-სთვის 400 მილიონ დოლარზე მეტი კომპენსაციის საკითხზე „პასუხისმგებლობით“ იმოქმედებს და ინვესტორთან მოლაპარაკებების გზით ალტერნატივების მოძიებას შეეცდება.

მთავრობის მეთაურის განმარტებით, „ნამოხვანჰესის“ პროექტის შეჩერება რამდენიმე წლის წინ განვითარებული „პირდაპირი საბოტაჟის“ შედეგი იყო, რომელშიც კონკრეტული წყაროებიდან დაფინანსებული არასამთავრობო ორგანიზაციები და ელექტროენერგიის იმპორტიორი კომპანიები მონაწილეობდნენ. კობახიძის თქმით, მაშინ სახელმწიფო უფრო სუსტი იყო, ხოლო უცხოური აგენტურა, ძლიერი, თუმცა დღეს ვითარება რადიკალურად განსხვავებულია და მსგავსი პროცესები ვეღარ განმეორდება.

დავა აშშ-ის კოლუმბიის ოლქის სასამართლოს (მოსამართლე ამიტ პ. მეჰტა) 2026 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გააქტიურდა. ვაშინგტონის ფედერალურმა სასამართლომ დაუშვა საერთაშორისო საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულება, რომლითაც საქართველოს კომპანია Enka Renewables LLC-სთვის $297 მლნ ძირითადი კომპენსაციის, $52.4 მლნ-მდე საგადასახადო კომპენსაციისა და დამატებითი პროცენტების (SOFR + 4%) გადახდა დაევალა. 2026 წლის მდგომარეობით, დარიცხული პროცენტის ჩათვლით, თანხა $400 მილიონს მნიშვნელოვნად აღემატება. იუსტიციის სამინისტროს ცნობით, სახელმწიფო აღნიშნული განაჩენის გასაჩივრებას გეგმავს.

„ნამოხვანჰესის“ პროექტისა და საარბიტრაჟო დავის ქრონოლოგია:

  • 2021 წლის 9 ივნისი - მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა განაცხადა, რომ 433 მეგავატის სიმძლავრისა და $800-მილიონიანი ინვესტიციის „ნამოხვანჰესის“ პროექტი არსებული სახით აღარ განხორციელდებოდა.
  • 2021 წლის ოქტომბერი - თურქული ENKA-ს შვილობილმა Enka Renewables-მა, რომელსაც მოსამზადებელ სამუშაოებში $100 მილიონამდე უკვე ინვესტირებული ჰქონდა, სახელმწიფოსთან საინვესტიციო შეთანხმება ფორსმაჟორის მიზეზით შეწყვიტა და პირობების დარღვევის გამო საერთაშორისო არბიტრაჟს მიმართა.
  • 2025-2026 წლები - პერიოდი, როდესაც პირველადი გეგმის მიხედვით ჰიდროელექტროსადგურის კასკადი ექსპლოატაციაში უნდა შესულიყო.
  • 2026 წლის 11 სექტემბერი - აშშ-ის კოლუმბიის ოლქის სასამართლომ უარყო საქართველოს მცდელობა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერებაზე და ცნო ტრიბუნალის გადაწყვეტილება ENKA-ს სასარგებლოდ $400 მლნ-ზე მეტი კომპენსაციის დაკისრების შესახებ.

პრემიერ-მინისტრის თქმით, მიუხედავად შექმნილი ვითარებისა, ქვეყანას აქვს ამბიციური გეგმები, რაც 3 დიდი ჰესის, საშუალო და მცირე ჰესების, ასევე ქარისა და მზის სადგურების მშენებლობას ითვალისწინებს.