თბილისი (GBC) – საქართველოს სამთავრობო დელეგაციამ აზერბაიჯანში სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში ენერგეტიკისა და ტრანსპორტის სექტორებში რამდენიმე მასშტაბური, გრძელვადიანი შეთანხმება გააფორმა. დოკუმენტები მოიცავს 20-წლიან გარანტირებულ გაზმომარაგებას, ელექტროენერგიის მიწოდებისა და ტრანზიტის ახალ წესებს, ბაქო–თბილისი–ყარსის სარკინიგზო მონაკვეთის სრულ ამოქმედებას, ბაქო–სუფსის ნავთობსადენის ოპერირების აღდგენას და თბილისი–ბაქოს სამგზავრო მატარებლის დაბრუნებას.

ხელმოწერები გაიმართა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრ მარიამ ქვრივიშვილსა და აზერბაიჯანის მთავრობის წევრებს შორის. საქართველოს დელეგაციას ბაქოში პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე ხელმძღვანელობდა.

ენერგეტიკა: გაზის გარანტირებული მიწოდება 20 წლით

საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის გაფორმდა მთავრობათაშორისი შეთანხმება, რომელიც საქართველოსთვის ბუნებრივი გაზის 20 წლის ვადით გარანტირებულ მიწოდებას ითვალისწინებს. დოკუმენტს ხელი მოაწერეს მარიამ ქვრივიშვილმა და აზერბაიჯანის ეკონომიკის მინისტრმა მიქაილ ჯაბაროვმა.

ახალი ხელშეკრულება ჩაანაცვლებს 2003 წელს გაფორმებულ შეთანხმებას, რომელსაც ვადა ეწურებოდა. მხარეების განცხადებით, შეთანხმება უზრუნველყოფს სოციალური გაზის მოთხოვნის სრულ დაკმაყოფილებას და გააძლიერებს ქვეყნის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას, მათ შორის სამხრეთ კავკასიური მილსადენის პროექტის ფარგლებში თანამშრომლობის გაგრძელებით.

ელექტროენერგია: მიწოდება და ტრანზიტი 2027 წლიდან

ორი ქვეყნის მთავრობებმა ასევე გააფორმეს 20-წლიანი სტრატეგიული შეთანხმება ელექტროენერგიის მიწოდებისა და ტრანზიტის ძირითად პირობებზე. შეთანხმება 2027 წლის 1-ელი იანვრიდან ამოქმედდება.

დოკუმენტს ხელი მოაწერეს მარიამ ქვრივიშვილმა და აზერბაიჯანის ენერგეტიკის მინისტრმა ფარვიზ შაჰბაზოვმა. შეთანხმება ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს გრძელვადიანი ენერგეტიკული თანამშრომლობისთვის და აძლიერებს საქართველოს როლს, როგორც რეგიონული ელექტროენერგეტიკული ჰაბისა და სატრანზიტო ქვეყნის.

ნავთობის ტრანზიტი: ბაქო–სუფსის მილსადენის აღდგენა

ვიზიტის ფარგლებში ხელი მოეწერა შეთანხმებას ბაქო–სუფსის ნავთობსადენის ქართული მონაკვეთის საოპერაციო ხელშეკრულების გაფორმებაზე, რაც მილსადენის ექსპლუატაციაში დაბრუნებას ითვალისწინებს.

მარიამ ქვრივიშვილის განცხადებით, უახლოეს პერიოდში მილსადენი ოპერირებას განაახლებს აზერბაიჯანის სახელმწიფო კომპანია SOCAR-თან თანამშრომლობით. მხარეები აღნიშნავენ, რომ პროექტის აღდგენა გაზრდის საქართველოს ბიუჯეტის შემოსავლებს და გააძლიერებს ქვეყნის პოზიციას, როგორც ნავთობის უსაფრთხო ტრანზიტის მარშრუტის.

სარკინიგზო დერეფანი: ბაქო–თბილისი–ყარსი სრულ ექსპლუატაციაში

საქართველოსა და აზერბაიჯანის მინისტრებმა ხელი მოაწერეს ორმხრივი საკოორდინაციო საბჭოს პროტოკოლს, რომლის საფუძველზეც ბაქო–თბილისი–ყარსის ახალი სარკინიგზო მონაკვეთი სრულ ექსპლუატაციაში შევიდა.

პროექტი, რომლის განხორციელება 2007 წელს დაიწყო, წარმოადგენს საქართველოს, აზერბაიჯანისა და თურქეთის ერთობლივ სტრატეგიულ ინიციატივას და შუა დერეფნის ერთ-ერთ საკვანძო კომპონენტს. სრულმასშტაბიანი ოპერირება ტვირთის გადაზიდვის დროს აზიასა და ევროპას შორის დაახლოებით 10 დღემდე ამცირებს, ხოლო წლიური გამტარუნარიანობა 5 მილიონ ტონას აღწევს.

ქართული მონაკვეთის ოპერატორი „საქართველოს რკინიგზა“ იქნება.

თბილისი–ბაქოს მატარებელი 6-წლიანი პაუზის შემდეგ

მხარეებმა ასევე გადაწყვიტეს, რომ 6-წლიანი პაუზის შემდეგ, 26 მაისიდან თბილისსა და ბაქოს შორის ყოველდღიური სამგზავრო სარკინიგზო მიმოსვლა აღდგება.

რეისები 2020 წელს პანდემიის გამო შეჩერდა. შეთანხმების მიხედვით, მატარებლის დაბრუნება გააძლიერებს ხალხთაშორის კავშირებს, ტურიზმსა და ეკონომიკურ თანამშრომლობას, ასევე შექმნის გადაადგილების დამატებით ალტერნატივას ორ ქვეყანას შორის.

ფართო სტრატეგიული კონტექსტი

საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის გაფორმებული ენერგეტიკული და სატრანსპორტო პაკეტი აფართოებს ორმხრივ ეკონომიკურ თანამშრომლობას და აძლიერებს ორივე ქვეყნის როლს აღმოსავლეთ–დასავლეთის ენერგეტიკულ და ლოგისტიკურ დერეფნებში.

თბილისი და ბაქო უკვე მრავალი წელია თანამშრომლობენ ისეთი პროექტების ფარგლებში, როგორიცაა სამხრეთ კავკასიური მილსადენი, ბაქო–თბილისი–ჯეიჰანის ნავთობსადენი და ბაქო–სუფსის ნავთობსადენი. ახალი შეთანხმებები ამ თანამშრომლობის ინსტიტუციურ და გრძელვადიან ფორმატში გადაყვანას ისახავს მიზნად.

მთავრობის შეფასებით, ბაქოში მიღწეული შეთანხმებები წარმოადგენს საქართველოს ენერგეტიკული უსაფრთხოების, სატრანზიტო პოტენციალისა და რეგიონული გავლენის გაძლიერების მნიშვნელოვან ეტაპს.