თბილისი (GBC) - ამერიკის NATO-ელ მოკავშირეებს იმედი ჰქონდათ, რომ აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი თურქეთის დედაქალაქში დაგეგმილ ლიდერთა სამიტზე კონსტრუქციული და შეთანხმებებზე ორიენტირებული განწყობით ჩავიდოდა. თუმცა, მან კრიტიკული რიტორიკა პირდაპირ დაფრენისთანავე დაიწყო, რის გამოც პარტნიორები კიდევ ერთხელ დატოვა გაურკვევლობაში იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად ერთგულია ვაშინგტონი კოლექტიური თავდაცვის პრინციპების მიმართ. ამის შესახებ POLITICO წერს.
თურქეთში ჩასვლიდან რამდენიმე საათში ტრამპმა ალიანსის წინააღმდეგ არაერთი ძველი პრეტენზია გააცოცხლა. მან განაცხადა, რომ ის, რაც უკრაინაში ხდება, ვაშინგტონზე გავლენას არ ახდენს, და კვლავ გაიმეორა თავისი მტკიცება, რომ გრენლანდია შეერთებული შტატების კონტროლის ქვეშ უნდა გადავიდეს.
აშშ-ის პრეზიდენტის მკაცრმა ტონმა ჩრდილი მიაყენა NATO-ს წევრების მიერ გაწეულ ძალისხმევას. სამიტის ფარგლებში მოკავშირეებმა მილიარდობით დოლარის ღირებულების იარაღის ახალი გარიგებები გამოაცხადეს და სამხედრო ხარჯების გაზრდის გეგმები წარადგინეს. „ბეშთეფეს“ საპრეზიდენტო კომპლექსში შეკრებილი დიპლომატები უკმაყოფილებას ვერ მალავდნენ იმის გამო, რომ პოზიტიური მოლოდინები ასე სწრაფად გაქარწყლდა.
„ჩვენ ყველანი ვაკეთებთ ზუსტად იმას, რასაც ამერიკელები ითხოვდნენ და რაც ჩვენივე უსაფრთხოებისთვისაა საჭირო. თუმცა, დილას, რომელიც თავდაცვის ახალ ასიგნებებს მიეძღვნა, ახლა ჩრდილს აყენებს პრეზიდენტის წუწუნი გრენლანდიაზე“, - ციტირებს POLITICO NATO-ს ერთ-ერთ ანონიმურ დიპლომატს.
მოკავშირეებისთვის სიურპრიზი აღმოჩნდა ტრამპის ასეთი პოზიცია, რადგან სამიტის წინ მისივე თანაშემწეები აცხადებდნენ, რომ აშშ კონსტრუქციულ ორ დღეს ელოდა. ამასთან დაკავშირებით დემოკრატმა სენატორმა კრის კუნსმა აღნიშნა, რომ პრეზიდენტი ხშირად საკუთარი ადმინისტრაციის საწინააღმდეგო დღის წესრიგს ქმნის.
ალიანსის შიგნით არსებობს შეშფოთება, რომ ტრამპის ნეგატიური განწყობა სამიტის მომდევნო დღესაც გაგრძელდება, როდესაც დღის წესრიგში უმნიშვნელოვანესი საკითხები დგას: ევროპიდან ამერიკული ჯარების შესაძლო გაყვანის გეგმები, უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან შეხვედრა და ტრამპის დასკვნითი პრესკონფერენცია.
დანიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა უკვე გააკეთა საპასუხო განცხადება გრენლანდიის საკითხზე და ხაზგასმით აღნიშნულია, რომ დანიის სამეფოს პოზიცია უცვლელია - ტერიტორიის გადაცემა არ მოხდება, თუმცა კოპენჰაგენი მზადაა აშშ-სთან არქტიკაში თანამშრომლობა გააფართოოს.
ანალიტიკოსები და ყოფილი მაღალჩინოსნები აღნიშნავენ, რომ ტრამპის მსგავსი ქცევა უკვე გათვალისწინებულია და მოკავშირეები შეეცდებიან დაძაბულობის არიდებას, რათა პროცესმა მშვიდად ჩაიაროს. ამასთან, ზოგიერთი მონაწილე, მათ შორის ლიეტუვის პარლამენტის წევრი გიედრიმას იეგლინსკასი, ყურადღებას პოზიტიურ მხარეზე ამახვილებს და აღნიშნავს, რომ ტრამპის უბრალო ყოფნაც კი ანკარაში მხარდაჭერის ძლიერი სიგნალია.
POLITICO-ს მიერ მოპოვებული ინფორმაციით, სამიტის ერთობლივი დეკლარაციის სამუშაო პროექტი მხოლოდ 6 პუნქტისგან შედგება. დოკუმენტში ტრამპმა და სხვა ლიდერებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს ერთგულება NATO-ს მე-5 მუხლის (ურთიერთთავდაცვის პაქტის) მიმართ, შეთანხმდნენ, რომ რუსეთი ალიანსისთვის გრძელვადიან საფრთხეს წარმოადგენს და აღნიშნეს, რომ ირანს არასოდეს უნდა მიეცეს ბირთვული იარაღის შექმნის შესაძლებლობა.
