თბილისი (GBC) – ჩინეთის ეკონომიკის ზრდის მოდელი სულ უფრო მეტად ეყრდნობა ინდუსტრიულ წარმოებასა და ექსპორტს, თუმცა გლობალური ბაზრის შესაძლებლობები ჩინური პროდუქციის მზარდი მოცულობის მისაღებად შეზღუდულია. ამან შესაძლოა პეკინი ახალი სავაჭრო კონფლიქტების ტალღამდე მიიყვანოს, წერს Foreign Affairs.
გამოცემის ანალიზის თანახმად, ჩინეთის ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა ჭარბი საწარმოო სიმძლავრეებია. ქვეყანაში წარმოების შესაძლებლობები იმდენად გაიზარდა, რომ შიდა მოთხოვნა უკვე ვეღარ უზრუნველყოფს წარმოებული საქონლის სრულად ათვისებას. შედეგად, კომპანიებისთვის ექსპორტი სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.
ეს განსაკუთრებით თვალსაჩინოა იმ ინდუსტრიებში, რომლებშიც ჩინეთმა ბოლო წლებში მასშტაბურად გაზარდა წარმოება და ტექნოლოგიური შესაძლებლობები. ელექტრომობილებიდან და ბატარეებიდან დაწყებული, მზის პანელებითა და სხვა სამრეწველო პროდუქციით დამთავრებული, ჩინური კომპანიები მსოფლიო ბაზრებზე სულ უფრო დიდ წილს იკავებენ.
პრობლემა ის არის, რომ დანარჩენ მსოფლიოს არ შეუძლია ჩინეთის მზარდი ინდუსტრიული ჭარბწარმოების უსასრულოდ შთანთქმა.
სტატიის ავტორის მაიკლ ფრომანის შეფასებით, თუ ჩინეთის ეკონომიკური პოლიტიკა მნიშვნელოვნად არ შეიცვლება და წარმოების ზრდა კვლავ ექსპორტის გაფართოებით დაბალანსდება, სხვა ქვეყნების მხრიდან საპასუხო ზომების მიღების რისკი გაიზრდება.
ეს შეიძლება გამოიხატოს:
- ახალი ტარიფებით;
- იმპორტის შეზღუდვებით;
- ანტიდემპინგური ზომებით;
- ჩინური კომპანიებისთვის ბაზრების დახურვით;
- ადგილობრივი წარმოების დაცვის პოლიტიკის გაძლიერებით.
ამგვარი რეაქციები უკვე შეინიშნება დასავლეთის ქვეყნებში, რომლებიც ცდილობენ დაიცვან საკუთარი ინდუსტრიული ბაზრები ჩინური პროდუქციის მზარდი კონკურენციისგან.
რატომ არის ეს პრობლემა თავად ჩინეთისთვის?
ჩინეთის ეკონომიკისთვის ექსპორტის ზრდა პრობლემის მხოლოდ დროებითი გადაწყვეტაა. თუ ქვეყნის შიდა მოთხოვნა საკმარისად სწრაფად არ გაიზრდება, წარმოების გაფართოება საბოლოოდ კიდევ უფრო მეტ ჭარბ პროდუქტს შექმნის.
ამასთან, სავაჭრო პარტნიორების მხრიდან ახალი ბარიერების დაწესება ჩინურ კომპანიებს გარე ბაზრებზე წვდომას გაურთულებს.
შედეგად შეიძლება შეიქმნას ჩაკეტილი წრე: სუსტი შიდა მოთხოვნა → ჭარბი წარმოება → ექსპორტზე გაზრდილი დამოკიდებულება → სავაჭრო პარტნიორების წინააღმდეგობა → ახალი სავაჭრო შეზღუდვები.
ფრომანის მსჯელობით, სწორედ ამ პროცესმა შეიძლება გამოავლინოს ჩინეთის ეკონომიკური მოდელის ერთ-ერთი მთავარი სისუსტე.
სავაჭრო ომის ახალი ტალღის რისკი
ჩინეთის ექსპორტის შემდგომი დაჩქარება სხვა ქვეყნებისთვის მხოლოდ ეკონომიკური საკითხი აღარ იქნება. ის სულ უფრო მეტად შეიძლება აღიქმებოდეს როგორც საკუთარი ინდუსტრიული სექტორებისთვის საფრთხე.
ამიტომ, თუ პეკინი ჭარბი საწარმოო სიმძლავრეების პრობლემას შიდა მოხმარების გაძლიერებითა და ეკონომიკური მოდელის დაბალანსებით ვერ გადაწყვეტს, მსოფლიო ეკონომიკაში ახალი სავაჭრო დაპირისპირების რისკი გაიზრდება.
ამ სცენარში ჩინეთის ეკონომიკური პრობლემა შესაძლოა მხოლოდ ჩინეთის პრობლემა აღარ იყოს და გლობალური ეკონომიკისთვის უფრო ფართო შედეგები გამოიწვიოს.
