თბილისი (GBC) - ევროკომისიამ გაფართოების 2026 წლის პაკეტის ფარგლებში საქართველოს შესახებ ვრცელი ანგარიში გამოაქვეყნა. დოკუმენტში დეტალურადაა გაანალიზებული ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა დემოკრატიული ინსტიტუტების, სასამართლო სისტემის, სამოქალაქო სივრცისა და სავიზო პოლიტიკის მიმართულებით. ევროკომისიის შეფასებით, საქართველომ ევროინტეგრაციის გზაზე ძირითად კრიტერიუმებში უკან დაიხია, ხოლო გასული წლის რეკომენდაციები უმეტესწილად უგულებელყოფილია.
1. სავიზო პოლიტიკა, მიგრაცია და ვიზების შეჩერების მექანიზმი
ანგარიშის მიხედვით, საქართველომ ვიზების შეჩერების მექანიზმის მერვე ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციებიდან თითქმის არც ერთი არ შეასრულა. ევროკომისია მიუთითებს, რომ საქართველოს სავიზო პოლიტიკა კვლავ მკვეთრად აცდენილია ევროკავშირის სტანდარტებს:
- უვიზო რეჟიმების უთანხმოება: საქართველოს უვიზო მიმოსვლა დაწესებული აქვს 26 ქვეყანასთან, რომელთა მოქალაქეებსაც ევროკავშირში შესასვლელად ვიზა სჭირდებათ. ამ მიმართულებით ევროკავშირის პოლიტიკასთან დაახლოების ნაბიჯები არ გადადგმულა.
- მესამე ქვეყნების ვიზების აღიარება: საქართველო 17 ქვეყნის მოქალაქეებს ქვეყანაში შესვლის უფლებას აძლევს სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს (GCC) წევრი 6 სახელმწიფოს (არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ბაჰრეინი, საუდის არაბეთი, კატარი, ქუვეითი, ომანი) მიერ გაცემული ვიზის ან ბინადრობის უფლების საფუძველზე. ამ 17 ქვეყნის მოქალაქეებს ვიზა სჭირდებათ როგორც საქართველოში, ისე ევროკავშირში შესასვლელად.
- თავშესაფრის მაძიებლები და რეადმისია: 2025 წელს ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში თავშესაფარი საქართველოს 15,130-მა მოქალაქემ მოითხოვა, რის გამოც საქართველო კვლავ რჩება იმ უვიზო ქვეყნების სათავეში, რომელთა მოქალაქეებიც ყველაზე ხშირად მიმართავენ თავშესაფრის მოთხოვნით. ამავე პერიოდში ევროკავშირიდან საქართველოს 10,445 მოქალაქე დააბრუნეს (2024 წელს - 12,095). საკუთარი მოქალაქეების დაბრუნების (რეადმისიის) მაჩვენებლით საქართველო ქვეყნებს შორის მეორე ადგილზეა. გასულ წელს შსს-მ Frontex-ის მიერ ორგანიზებულ დაბრუნების 27 ოპერაციაში მიიღო მონაწილეობა.
- უვიზო რეჟიმის შეჩერება: ევროკომისია ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ 2026 წლის 11 ივნისს გამართულ სავიზო დიალოგს პროგრესი არ მოჰყოლია. ვინაიდან საქართველო „მიზანმიმართულად და რეგულარულად არღვევდა“ ვალდებულებებს, 2026 წლის 6 მარტს, 12 თვის ვადით, ამოქმედდა უვიზო მიმოსვლის შეჩერება საქართველოს დიპლომატიური, სამსახურებრივი და ოფიციალური პასპორტების მფლობელებისთვის, რაც ევროკავშირის ყველა წევრ ქვეყანაზე ვრცელდება.
2. სასამართლო სისტემა და კანონის უზენაესობა
ევროკომისიის შეფასებით, საქართველოში სასამართლო სისტემასა და ფუნდამენტური უფლებების სფეროში ზედიზედ მესამე წელია უკუსვლა ფიქსირდება, ხოლო სასამართლოს დამოუკიდებლობა, მიუკერძოებლობა და მთლიანობა „სერიოზულად შერყეულია“:
- შეუსრულებელი რეფორმები: არ განხორციელებულა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსა და უზენაესი სასამართლოს რეფორმა ვენეციის კომისიისა და ევროკომისიის რეკომენდაციების შესაბამისად. ასევე არ მოყვანილა ევროპულ სტანდარტებთან შესაბამისობაში „საერთო სასამართლოების შესახებ“ და „გენერალური პროკურატურის შესახებ“ კანონები.
- სასამართლოს ინსტრუმენტალიზაცია: 2025 წლის დეკემბერში სასამართლო სისტემის სამართლებრივ ჩარჩოში შეტანილმა ცვლილებებმა კიდევ უფრო გაზარდა სასამართლო სისტემის მიტაცების რისკები. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ დემონსტრანტების წინააღმდეგ გამოტანილი მკაცრი და არაპროპორციული სასჯელები აჩენს ეჭვს, რომ რეპრესიული სისტემის აღსრულების მიზნით სასამართლო პოლიტიკურ ინსტრუმენტად გამოიყენება.
3. დემოკრატიული ინსტიტუტები და საარჩევნო გარემო
დოკუმენტში ხაზგასმულია დემოკრატიის მდგომარეობის შემდგომი გაუარესება, რაც განპირობებულია დემოკრატიული ინსტიტუტების ეროზიით, ძალაუფლების მზარდი კონცენტრაციითა და ევროკავშირის საწინააღმდეგო მტრული რიტორიკით:
- პოლიტიკური პლურალიზმი: საკონსტიტუციო სასამართლოში ძირითადი ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის მცდელობები საფრთხეს უქმნის ქვეყნის დემოკრატიის საფუძვლებს. ოპოზიციის ლიდერთა უმრავლესობას წაყენებული აქვს სისხლისსამართლებრივი ბრალდებები, იმყოფება პატიმრობაში ან ემიგრაციაში.
- საარჩევნო პროცესი: 2025 წლის ოქტომბერში მუნიციპალური არჩევნები ჩატარდა მკვეთრად პოლარიზებულ და რეპრესიულ გარემოში. პროცესის კონკურენტუნარიანობა და გამჭვირვალობა შეარყია მმართველი პარტიისთვის მორგებულმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა, ოპოზიციის ბოიკოტმა, ამომრჩეველთა დაშინებამ, საარჩევნო ადმინისტრაციის მიუკერძოებლობის ნაკლებობამ და ეუთო/ოდირისა და სანდო ადგილობრივი დამკვირვებლების არარსებობამ.
4. სამოქალაქო საზოგადოება და მედია გარემო
ანგარიშში ცალკე ქვეთავი ეთმობა სამოქალაქო საზოგადოებასა და უფლებადამცველებს, რომლებიც, ევროკომისიის შეფასებით, მზარდი საფრთხის წინაშე დგანან:
- რეპრესიული გარემო: ცვალებადი საკანონმდებლო ჩარჩო და დაშინების პრაქტიკა საფრთხეს უქმნის დამოუკიდებელი სამოქალაქო საზოგადოების არსებობას და იწვევს სამოქალაქო სივრცის შეზღუდვას.
- სისხლისსამართლებრივი დევნა: ევროკომისია შეშფოთებას გამოთქვამს სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენელთა წინააღმდეგ ისეთი მძიმე ბრალდებებით გამოძიებების წარმოებაზე, როგორებიცაა „საბოტაჟი“, „უცხოური ორგანიზაციებისთვის მტრულ საქმიანობაში დახმარება“, „კონსტიტუციური წესრიგის წინააღმდეგ მიმართული საქმიანობის დაფინანსება“ და „სახელმწიფო ინტერესებისთვის ზიანის მიყენება“.
ევროკომისია ასკვნის, რომ აღნიშნული ქმედებები იძულებითი ხასიათისაა, ეწინააღმდეგება დემოკრატიულ პრინციპებს და სრულად შეუთავსებელია ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესთან.
