თბილისი (GBC) - ავსტრალიის RMIT უნივერსიტეტის ინჟინრებმა შეიმუშავეს ინოვაციური მეთოდი, რომლის მეშვეობითაც ყავის ნარჩენებისგან (ნალექისგან) დამზადებულ ნახშირს (ბიოჩარს) ბეტონის შემადგენლობაში ამატებენ, რაც სამშენებლო მასალის სიმტკიცეს 30%-ით ზრდის.

გამოცემა ScienceAlert-ის ცნობით, აღნიშნული ტექნოლოგია ერთდროულად ორ გლობალურ გარემოსდაცვით პრობლემას ჭრის: ორგანული ნარჩენების მართვასა და სამშენებლო ქვიშის მოპოვებით გამოწვეულ ზიანს.

მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით 10 მილიარდი კილოგრამი ყავის ნარჩენი წარმოიქმნება, რომლის უმეტესი ნაწილი ნაგავსაყრელებზე ხვდება და სათბურის აირების (მეთანისა და ნახშირორჟანგის) ემისიას იწვევს. მეორე მხრივ, სამშენებლო ბუმის ფონზე, მდინარეების კალაპოტებიდან ქვიშის მოპოვება ეკოსისტემებს სერიოზულ საფრთხეს უქმნის.

ორგანული ყავის ნალექის პირდაპირ ბეტონში დამატება შეუძლებელია, რადგან ის გამოყოფს ნივთიერებებს, რომლებიც მასალას ასუსტებს. RMIT-ის მკვლევრებმა გამოიყენეს პიროლიზის პროცესი - ყავის ნარჩენები უჟანგბადო გარემოში, 350°C ტემპერატურაზე გაახურეს, რის შედეგადაც მიიღეს ფოროვანი, ნახშირბადით მდიდარი ბიოჩარი, რომელიც მჭიდროდ ებმის ცემენტის სტრუქტურას.

ტექნოლოგიის პრაქტიკული გამოცდა უკვე წარმატებით განხორციელდა:

  • 2024 წელს ავსტრალიაში, ვიქტორიას შტატში (Gisborne), პირველად დაისხა საფეხმავლო ბილიკი ყავის ბიოჩარის ბეტონით.
  • იმავე წელს მსხვილმა ინფრასტრუქტურულმა პროექტმა (Pakenham Roads Upgrade) გამოიყენა აღნიშნული მასალა. კონტრაქტორ BildGroup-ის შეფასებით, მხოლოდ ამ პროექტმა ნაგავსაყრელებიდან დაახლოებით 140 000 ჭიქა ყავის ნალექი ააცილა და 3 ტონაზე მეტი ბუნებრივი ქვიშა დაზოგა.

2025 წლის დასაწყისში RMIT-ის გუნდმა Universities Australia-ს კონკურსში საზოგადოების რჩეულის ჯილდო (People's Choice Problem Solver Award) მოიპოვა. ამჟამად მკვლევრები კომერციალიზაციის პარტნიორთან ერთად მუშაობენ, რათა ყავის ბიოჩარის ბეტონი ფართო სამშენებლო ბაზარზე გამოვიდეს.