თბილისი (GBC) – აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი და ჩინეთის ლიდერი სი ძინპინი დღეს შეხვდნენ მოლაპარაკებების მაგიდასთან პეკინში, გლობალური ეკონომიკური პრობლემებისა და უკრაინიდან ახლო აღმოსავლეთამდე გაჩაღებული მწვავე გეოპოლიტიკური რყევების ფონზე.
შეხვედრა, რომელსაც წინ უსწრებდა დიპლომატიური კონტაქტების კვირები და ბაზრების მოლოდინები, ფოკუსირებულია სავაჭრო ურთიერთობებზე, ტექნოლოგიურ შეზღუდვებზე და რეგიონულ უსაფრთხოებაზე. თუმცა ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ მთავარი კითხვა ასე ჟღერს: ეს არის რეალური გარდატეხის მცდელობა, თუ უბრალოდ სტრატეგიული „დროის მოგება“ ორივე მხარისთვის.
მთავარი გზავნილები
ტრამპმა შეხვედრის დაწყებისას განაცხადა, რომ აშშ მზად არის „გააღრმაოს ეკონომიკური თანამშრომლობა, თუ პირობები სამართლიანი იქნება“ და ხაზი გაუსვა ამერიკული კომპანიებისთვის ჩინეთის ბაზარზე „რეალური წვდომის“ აუცილებლობას.
სი ძინპინმა თავის მხრივ აღნიშნა, რომ „კონფრონტაცია არ ემსახურება არცერთ მხარეს“ და რომ „ურთიერთპატივისცემასა და სტაბილურობას“ უნდა დაეფუძნოს ორმხრივი ურთიერთობები.
ორივე ლიდერის განცხადებები ზომიერი და ფრთხილი იყო, რაც, ანალიტიკოსების აზრით, მიანიშნებს, რომ ამ ეტაპზე უფრო მნიშვნელოვანი პროცესის დაწყებაა, ვიდრე კონკრეტული შეთანხმებების გაფორმება.
სავაჭრო ბალანსი და ტექნოლოგიური დაპირისპირება
აშშ-სა და ჩინეთს შორის სავაჭრო ბრუნვა კვლავ ასობით მილიარდ დოლარს შეადგენს, თუმცა ურთიერთობა ბოლო წლებში ტარიფების, სანქციებისა და ტექნოლოგიური შეზღუდვების ფონზე დაძაბული რჩება.
ვაშინგტონი ცდილობს შეზღუდოს ჩინეთის წვდომა მოწინავე ჩიპებზე და ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიებზე, მაშინ როდესაც პეკინი ამტკიცებს, რომ მსგავსი ზომები „ეკონომიკურ ზეწოლას“ წარმოადგენს.
ანალიტიკოსების შეფასებით, თუ მხარეები შეთანხმდებიან ნაწილობრივ ტარიფების შემცირებაზე ან ტექნოლოგიური ექსპორტის რეჟიმის გადახედვაზე, ეს ბაზრებზე სწრაფ პოზიტიურ რეაქციას გამოიწვევს. თუმცა ამ ეტაპზე კონკრეტული ნაბიჯები არ გამოცხადებულა.
ირანი, უკრაინა და უსაფრთხოების განზომილება
მოლაპარაკებების ჩრდილში რჩება გლობალური უსაფრთხოების საკითხებიც. ვაშინგტონი ჩინეთისგან უფრო აქტიურ ქმედებებს ელოდება ირანთან დაკავშირებულ პროცესებში და უკრაინის ომთან მიმართებით.
პეკინი კი ცდილობს წარმოაჩინოს თავი, როგორც სტაბილურობის მხარდამჭერი ძალა, თუმცა დასავლეთში კვლავ არსებობს ეჭვი, რომ ჩინეთი სტრატეგიულად სარგებლობს დასავლეთის რესურსების გადანაწილებით.
შედეგები
შეხვედრის პირველადი შედეგი უფრო პოლიტიკური სიგნალია, ვიდრე ხელშესახები შეთანხმება.
- ოფიციალური კომუნიკაცია ტონს არბილებს და „სტაბილიზაციაზე“ მიანიშნებს;
- ბაზრებმა ფრთხილი ოპტიმიზმით უპასუხეს;
- კონკრეტული ეკონომიკური პაკეტი ან შეთანხმება ჯერ არ გამოცხადებულა.
დიპლომატიური წყაროების შეფასებით, მხარეები ცდილობენ თავიდან აიცილონ ურთიერთობების კიდევ უფრო გაუარესება, განსაკუთრებით აშშ-ის შიდა პოლიტიკური ციკლისა და ჩინეთის ეკონომიკური გამოწვევების ფონზე.
აშშ-ჩინეთის ურთიერთობები ბოლო ათწლეულში კონკურენციის ფაზაში შევიდა: სავაჭრო ომებიდან ტექნოლოგიურ შეზღუდვებამდე და ინდო-წყნარი ოკეანის რეგიონში სამხედრო ბალანსის საკითხებამდე.
ტრამპის ადმინისტრაციის პერიოდში დაწყებული ტარიფების პოლიტიკა დღემდე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ორმხრივ ეკონომიკურ ურთიერთობებზე. ჩინეთის ეკონომიკა სულ უფრო ნელდება და უძრავი ქონების სექტორის პრობლემებს ებრძვის, რაც პეკინს სტაბილური საგარეო პოლიტიკის შენარჩუნებისკენ უბიძგებს.
ორივე ლიდერმა აჩვენა მზადყოფნა დიალოგისთვის, თუმცა სისტემური კონკურენცია ტექნოლოგიებში, უსაფრთხოებაში და გლობალურ გავლენაში უცვლელი რჩება.
ახლა მთავარი კითხვა არის არა ის, დაიწყება თუ არა დიალოგი, არამედ, გადაიქცევა თუ არა ის რეალურ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ შეთანხმებებად.
